ΣΤΙΓΜΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΤΙΓΜΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2013

ΜΙΑ ΑΠΑΧΘΕΙΣΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΡΩΝ Η ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΙΑ




Εικ. 1
Το γυναικείο άγαλμα το οποίο ξεκίνησε  απο τα Μέγαρα και το οποίο ταξίδευσε ως την άλλη άκρη του Ατλαντικού έγινε χίλια κομμάτια απο μια απροσεξία των συντηρητών απομένοντας σήμερα μοναχά ένα κομμάτι του. Αλλά ας πάρουμε την ιστορία απο την αρχή.
  Το άγαλμα αυτό λοιπόν, το πήρε η Αμερικανική φρεγάτα και ταξίδεψε πράγματι στην Αμερική. Μετά απο ταξίδι που κράτησε ένα χρόνο έφτασε στη Βοστόνη στις 4 Ιουλίου του 1828 και απο εκεί στη Φιλαδέλφεια, όπου και στήθηκε μπροστά στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της πόλης. Αυτά και πολλά άλλα ενδιαφέροντα μας αποκάλυψε η έρευνα του W.B. Dinsmoor, απο την οποία αντλώ τις πληροφορίες που παραθέτω στη συνέχεια.
  Η απαγωγή του αγάλματος απο τα Μέγαρα σχετίζεται με τις ''αρχαιολογικές'' δραστηριότητες της αμερικανικής ναυτικής μοίρας της Μεσογείου στα χρόνια της επανάστασης. Αυτά τα χρόνια, συγκεκριμένα απο το 1824 έως το 1828, ταξιδεύει στη Μεσόγειο η φρεγάτα ''Constitution'', στην οποία στις αρχές του 1826 επιβιβάζεται ο δάσκαλος και ιερέας George Jones, απο τα απομνημονεύματα του οποίου μαθαίνουμε με κάθε λεπτομέρεια, πώς έγινε η αγορά του κολοσσικού αγάλματος στα Μέγαρα, αλλά και ενός μικρότερου, το οποίο δεν ξέρουμε τί απέγινε. Στις 18 Ιουλίου του 1827 η φρεγάτα, αφού είχε πιάσει προηγουμένως στη Μήλο, στην Αίγινα και στο Σούνιο, κινήθηκε, όπως αναφέρεται, απο την Ψυττάλεια, όπου ήταν αγκυροβολημένη το τελευταίο διάστημα, μέσα στον κόλπο της Κούλουρης, στη δυτική πλευρά της Σαλαμίνας, στην περιοχή δηλαδή της παραλίας των Μεγάρων. Εδώ την προσέγγισαν τέσσερεις ή πέντε Έλληνες, οι δυο απο τους οποίους έκαναν την προσφορά. Την αγορά του αγάλματος θεώρησε ο πλοίαρχος, όπως γράφει ο Jones, πράξη φιλανθρωπίας. Η επιχείρηση οργανώθηκε καλά. Σε αυτήν συμμετείχαν 25 άνδρες του πληρώματος, που απασχολήθηκαν μιαν ολόκληρη μέρα. Το άγαλμα, το οποίο ήταν κρυμμένο έξι με επτά πόδια κάτω απο το έδαφος και σε κάποια απόσταση, γύρω στα τρία μίλια, όπως αναφέρεται, απο την ακτή, μεταφέρθηκε εως το πλοίο πάνω σε τροχοφόρο που κατασκευάστηκε ειδικά για τη μεταφορά του. Το βάρος του υπολογίστηκε γύρω στους πέντε τόννους.
  Θαμμένο καθώς ήταν βαθιά στο χώμα, χρειαζόταν ''ξέχωμα''. Ο  Jones κάνει λόγο για δυο κολοσσικά αγάλματα και ένα τρίτο, που επιδείχθηκαν στον πλοίαρχο Patterson. Ο πλοίαρχος αγόρασε το μικρότερο και ενα απο τα δυο κολοσσικά απο ''έναν Έλληνα, ο οποίος ισχυρίστηκε οτι του ανήκαν'' (who professed to be their owner). To όνομά του δεν αναφέρεται (ενεργούσε άραγε κατ΄εντολή της ιδιοκτήτριας των αγαλμάτων, της χήρας δηλαδή του Θεοχάρη Ρέντη, ή εν αγνοία της; το δεύτερο μου φαίνεται πιθανότερο. Δεν ζούσε πλέον ο Θεοχάρης Ρέντης και για τα αγάλματα θεώρησαν οτι δεν χρειαζόταν να την ρωτήσουν. Η χήρα Ρέντη πάντως θα πρέπει να πληροφορήθηκε αμέσως το συμβάν απο κάποιους δικούς της ανθρώπους στα Μέγαρα, αφού το περιστατικό έγινε μέρα και πρέπει να το είδαν πολλά μάτια). Άγνωστο επίσης είναι ποιο ήταν το δεύτερο κολοσσικό άγαλμα που επιδείχτηκε στον πλοίαρχο. Ι διαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά του Jones στη συγκινητική αντίδραση ενός αγνού Έλληνα που παρευρισκόταν στη σκηνή και που είδε μέσα στη γειτονική εκκλησία του Άϊ - Δημήτρη την εικόνα του Αγίου να δακρύζει για την ανίερη αγοραπωλησία. Η αναφερόμενη εκκλησία του Αγίου Δημητρίου,  η θέση της οποίας μπορεί να προσδιοριστεί με μεγάλη πιθανότητα,  μας βοηθάει να εντοπίσουμε τον χώρο, στο οποίο ήταν κρυμμένο το άγαλμα που όλα δείχνουν οτι πρόκειται για το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου. Η απόστασή της απο την ακτή είναι μικρότερη απο τα ''περίπου τρία μίλια'' που αναφέρονται. Τόση όμως θα μπορούσε να είναι η διαδρομή που ακολούθησε το όχημα μεταφοράς απο το σημείο απόκρυψης του αγάλματος έως το σημείο που είχε αγκυροβολήσει η φρεγάτα. Η αγορά έγινε στις 19 Ιουλίου 1827. 
  Μετά απο σταθμούς  στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη και τη Γένοβα η φρεγάτα ''Constitution'' έφτασε με το πολύτιμο φορτίο της στη Βοστόνη στις 4 Ιουλίου 1828. Απο εκεί το άγαλμα μετα φέρεται στη Φιλαδέλφεια, όπου ο πλοίαρχος Patterson το προσφέρει στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της πόλης. Απο τότε το άγαλμα γίνεται γνωστό στην Αμερική ως ''η Δήμητρα της Φιλαδέλφειας'' (Philadelphia 's Ceres). Αρχικά στήθηκε κάτω απο μια μεγάλη λευκάκανθα όπου έμεινε ως το 1876, οπότε το τοποθέτησαν σε βάθρο, ψηλά πάνω απο την είσοδο του νέου κτιρίου της Ακαδημίας. Στις 22 Ιουλίου 1937 αποφάσισαν να το συντηρήσουν, γιατί είχε υποστεί φθορές και επικίνδυνες ρηγματώσεις. Λίγες όμως μέρες αργότερα, όταν επιχειρούσαν να το κατεβάσουν, έπεσε και καταστράφηκε ολοσχερώς. Σώθηκε, όπως αναφέρεται, μόνο ένα κομμάτι. Η φωτογραφία (εικ.1) την οποία αναδημοσιεύω απο τη μελέτη του W.B. Dinsmoor, είναι η μοναδική φωτογραφία του αγάλματος λίγο πριν την καταστροφή του (η φωτογραφία είναι, όπως αναφέρει ο Dinsmoor απο το περιοδικό Times, το οποίο έντεκα μέρες πριν απο την καταστροφή του αγάλματος είχε γραψει σχετικά με την πρωτοβουλία του προέδρου της Ακαδημίας για τη συντήρηση που είχαν αποφασίσει να κάνουν. Η φωτογραφία δείχνει το άγαλμα περιβαλλόμενο απο τα ξύλα σκαλωσιάς που είχαν τοποθετήσει γύρω του).
Ο Dinsmoor πρόσεξε την ομοιότητα του αγάλματος ως προς τον τύπο και την εργασία με ένα άγαλμα απο τα Μέγαρα, εκτεθειμένο σήμερα στο Μουσείο Μεγάρων με αριθ.392 (Εικ. 2 δεξιά και 3,4), το οποίο και απεικόνισε δίπλα στο άγαλμα της Φιλαδέλφειας. Τα δυο αγάλματα έχουν πράγματι κοινές λεπτομέρειες, ακόμα και τεχνικές. Δεν είναι όμως έργα των υστεροελληνιστικών χρόνων, όπως νόμισε ο Dinsmoor, αλλά του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ. Ο τύπος των δυο αυτών μορφών, που φορούν αργείτικο πέπλο με μακρύ κόλπο και απόπτυγμα, καθώς και ιμάτιο, συναντάται με παραλλαγές σε αττικά επιτύμβια αγάλματα του δεύτερου μισού του 4ου αιώνα, άλλοτε με δήλωση και του αποπτύγματος, όπως π.χ βλέπουμε στο άγαλμα μιας γυναίκας απο επιτύμβιο ναΐσκο, στη σχεδόν ολόγλυφη, γυναικεία μορφή μεγάλου επιτύμβιου ναΐσκου απο την Τροιζήνα στο Μουσείο του Πόρου ή στο άγαλμα απο τα Μέγαρα Εικ. 2 αριστερά, και άλλοτε χωρίς δήλωση του αποπτύγματος.
 Το άγαλμα της Φιλαδέλφειας, πάντως, άσχετα εαν εικόνιζε θνητή ή θεά, φαίνεται οτι κατασκευάστηκε στο ίδιο εργαστήριο και πιθανότατα στα χρόνια που κατασκευάστηκαν και τα δυο γυναικεία αγάλματα του Μουσείου των Μεγάρων αριθ. 392 και 394.
(απόσπασμα με μικρές προσθαφαιρέσεις απο το βιβλίο του κ. Γιώργου Δεσπίνη ''ΜΕΓΑΡΙΚΑ'')

Εικ. 3 και εικ. 4

Εικ.2

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΕΡΙ ΚΛΟΠΩΝ:











Η ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΩΝ ΔΟΣΙΛΟΓΩΝ

Ο Μαν. Μανωλέας τ. βουλευτής του ΚΚΕ.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής η Gestapo εκτός απο τους γνωστούς γερμανόφιλους συνεργάστηκε και με επώνυμους κομμουνιστές και ''δηλωσίες'', οι οποίοι με την είσοδο των Γερμανών φόρεσαν τον μανδύα του εθνικοσοσιαλιστή ή υιοθέτησαν την ιδεολογία αυτή. Δύο απο τις πιο γνωστές περιπτώσεις αφορούν τις δραστηριότητες του Μανώλη Μανωλέα και του Μιχάλη Τυρίμου, πρώην βουλευτών του ΚΚΕ.
  Ο Μανώλης Μανωλέας καταγόταν απο την Καρδαμύλη και το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνης Κρητικός. Απο πολύ νωρίς μυήθηκε στην κομμουνιστική θεωρία και σε σύντομο χρονικό διάστημα έδειξε στο κόμμα τη ''σοβαρή'' και ''πειθαρχημένη'' δράση του. Το 1925 έγινε πρόεδρος των ναυπηγοξυλουργών Καλαμάτας, στη συνέχεια γενικός γραμματέας του Εργατικού Κέντρου Γυθείου (1926 - 1927) και το 1929 άρχισε η κυρίως κομματική του δραστηριότητα στον Πειραιά.
  Πρωτοστάτησε σε απεργίες και συλλαλητήρια, ενω συγκρούστηκε πολλές φορές με την Αστυνομία και έδωσε δυναμικά μάχες στους δρόμους με μέλη εθνικιστικών οργανώσεων. Το 1932 εξελέγη βουλευτής Πειραιά με μεγάλη διαφορά ψήφων. Τον Αύγουστο του 1933 έφυγε μαζί με μια ομάδα άλλων κομμουνιστών για τη Σοβιετική Ένωση, όπου παρακολούθησε σεμινάρια, στην περίφημη Κομματική Σχολή της ΚΟΥΤΒ, πάνω σε θέματα προσυλητισμού και θεωρητικής κατάρτισης.
  Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, τον Οκτώβριο του 1935, είχε πλέον πεισθεί οτι ο Κομμουνισμός της Σοβιετικής Ένωσης δεν είχε καμία σχέση με εκείνον που ο ίδιος οραματιζόταν και αγωνιζόταν να εγκαταστήσει.
  Στις εκλογές του Ιανουαρίου το 1936 εξελέγη εκ νέου βουλευτής με το ΚΚΕ απο τον λαό του Πειραιά. Ήταν τόσο αγαπητός στα εκεί κομματικά στελέχη, ώστε δημιουργήθηκε νεολαία που έφερε το όνομά του: οι ''Μανώληδες''. Οι ''Μανώληδες'' του Πειραιά ξεπέρασαν τους χίλιους και αποτελούσαν τα πιο δυναμικά στελέχη του κομματικού μηχανισμού της περιοχής. Κατα το πρότυπο των ''Μανώληδων'' δημιουργήθηκαν τη δεκαετία του '60 οι ''Λαμπράκηδες''.
  Ο Μανωλέας τέθηκε επικεφαλής, ως βουλευτής, μια πορεία εκατοντάδων απεργών και μαθητών γυμνασίου και αντιμετώπισε την Αστυνομία. Συνελήφθη απο αστυνομικούς και κλείστηκε στις φυλακές.
  Κατα τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου εκτοπίσθηκε κατα σειρά στην Ανάφη, στην Αίγινα και στην Κέρκυρα όπου παρέμεινε φυλακισμένος μαζί με τον Ζαχαριάδη, τότε ηγέτη του ΚΚΕ. Στις φυλακές της Κέρκυρας διαφώνησε έντονα με τον Ζαχαριάδη και συγκρούστηκε μαζί του, καθώς θεωρούσε πως οι θέσεις του κόμματος απέναντι σε ζητήματα όπως το Μακεδονικό ή η Εκστρατεία της Μικράς Ασίας ήταν λανθασμένες, με αποτέλεσμα να καθορίζουν τα πενιχρά αποτελέσματα του ΚΚΕ στις βουλευτικές εκλογές.Η διαφωνία του με τον Ζαχαριάδη του στοίχησε τη διαγραφή το απο το κόμμα. Ακολούθησε η υπογραφή δήλωσης αποκήρυξης του κομμουνισμού και η ένταξή του στην ΕΟΝ. Με εντολή του δαιμόνιου Μανιαδάκη συμμετείχε στη λεγόμενη προσωρινή Διοίκηση του ΚΚΕ μαζί με άλλα αξιόλογα κομματικά στελέχη, όπως ο Μάθεσης, ο Μιχελίδης, ο Μίτλας, ο Μιχ. Τυρίμος κ.α. όλοι μαζί εξέδωσαν δικό τους ''Ριζοσπάστη'' και έφεραν τόση αναστάτωση στο κομμουνιστικό κίνημα ώστε ο Ιωαννίδης, γεν. γραμματέας του ΚΚΕ κατα την Κατοχή, είπε οτι ο Μανιαδάκης με την Προσωρινή Διοίκηση τους ''χάλασε μέσα σε δυο χρόνια όσα αυτοί είχαν καταφέρει τόσο καιρό με κόπο και επίπονη κομματική εργασία''.

''Καθημερινή'', 22-5- 1943: ''Αποκαλυπτικά άρθρα του πρώην βουλευτού του
Κομμουνιστικού Κόμματος, Μανώλη Μανωλέα''.
  Ο Μανωλέας και τα άλλα στελέχη έδιναν διαλέξεις στα αμφιθέατρα των Πανεπιστημιακών Σχολών και παρείχαν την κομματική τους εμπειρία στην Ασφάλεια.
  Η Κατοχή βρήκε τον Μανωλέα άνεργο και τελείως αποκομμένο απο τους πρώην φίλους του. Αναγκάστηκε να εργαστεί ως μάγειρας σε κάποιο εργοστάσιο έως το 1943. Η ήττα της 6ης Στρατιάς των Γερμανών στο Στάλινγκραντ αποτέλεσε τον σπινθήρα για το ξεκίνημα της νέας του στράτευσης. Για τον Μανωλέα ο κίνδυνος ''σοβιετικοποίησης'' της Ευρώπης ήταν τότε περισσότερος ορατός απο ποτέ. Ο ίδιος προσέφερε τις υπηρεσίες του στο κατοχικό ραδιόφωνο και στο Γραφείο Τύπου της γερμανικής πρεσβείας. Η γνωστή Σίτσα Καραϊσκάκη συντόνιζε την παρουσίαση των κειμένων και των λόγων του Μανωλέα.
  Τα περισσότερα άρθρα του Μανωλέα δημοσιεύθηκαν στις αθηναϊκές εφημερίδες τον Απρίλιο του 1943 με γενικό τίτλο ''Το αληθινό πρόσωπο του κομμουνισμού''. Μια δεύτερη σειρά άρθρων άρχισε να δημοσιεύεται στις 23 Μαΐου και διήρκεσε ως τις 30 Μαΐου 1943 έχοντας γενικό τίτλο ''Ελλάς ξύπνα!'' και υπότιτλο ''του πρώην βουλευτού του κομμουνιστικού κόμματος κ. Μανώλη Μανωλέα''.
  Οι αποκαλύψεις του Μανωλέα για τη Γ' Διεθνή, τις οργανώσεις της ΕΠΟΝ και του ΕΑΜ, προκάλεσαν τότε ζωηρή εντύπωση στο αναγνωστικό κονό με αποτέλεσμα το όνομά του να μπεί στη ''μαύρη'' λίστα της ΟΠΛΑ.
  Το τέλος της πολυτάραχης ζωής του είχε πια προδιαγραφεί. Τον Ιανουάριο του 1944 δυο εκτελεστές της ΟΠΛΑ με υποπολυβόλα Sten κρυμμένα μέσα στις καμπαρντίνες τους ανέβηκαν σε ενα τράμ στην οδό Θησέως στην Καλλιθέα. Ο Μανωλέας ήταν ένας απο τους επιβάτες. Αφού τον αιφνιδίασαν, τον οδήγησαν έξω με τη βία. Μέσα στο χειμωνιάτικο πρωινό ακούστηκαν δυο πυροβολισμοί και ο Μανωλέας έπεσε στο δρόμο. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή η δολοφονία του ''κομμουνιστή'' βουλευτή έγινε στην Πλατεία Συντάγματος, μπροστά στα μάτια των Γερμανών, μερικές δεκάδες μόνο μέτρα απο το κτίριο της Gestapo στην οδό Μέρλιν.
  Κατά τον γράφοντα η πιο πιθανή εκδοχή είναι η πρώτη, αφού οι άνδρες της ΟΠΛΑ συνήθηζαν να χτυπούν τα θύματά τους σε απόμακρες συνοικίες της Αθήνας και όχι εκεί όπου υπήρχε μεγάλος κίνδυνος να συλληφθούν.
  Ο Μανωλέας δεν ήταν ο μόνος κομμουνιστής βουλευτής που εκδηλώθηκε ανοιχτά υπέρ των Γερμανών. Περισσότερο δραστήριος ίσως και ευφυής αποδείχτηκε ο υπ΄αριθμόν δύο στην κομματική ιεραρχία μετά τον Ζαχαριάδη, ο βουλευτής Λέσβου του ΚΚΕ (1936) Μιχάλης Τυρίμος. Ο Τυρίμος, αφού έκανε τη γνωστή δήλωση, απελευθερώθηκε απο τις φυλακές της Κέρκυρας όπου εκρατείτο και ήρθε σε επαφή με τον Μανιαδάκη.
  Κατ΄εντολή του τελευταίου ανέλαβε την ηγεσία του ΚΚΕ αφού ο Ζαχαριάδης ήταν φυλακισμένος. Η ιστορία της Προσωρινής Διοίκησης είναι λίγο πολύ γνωστή. Το ξεκαθάρισμα της Παλαιάς και της Προσωρινής Διοίκησης έγθνε μλονο τους πρώτους μήνες της Κατοχής, όταν τα περισσότερα φυλακισμένα ή εξορισμένα στελέχη του ΚΚΕ απεέυθερώθηκαν ή δραπέτευσαν.
  Το καλοκαίρι του 1941 ο Τυρίμος εγκατέλειψε την ''ηγεσία'' του ΚΚΕ και ανέλαβε καθήκοντα υπαρχηγού στο νεοσύστατο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα του Γεωργίου Μερκούρη. Εκεί μαζί με τους Αλεξ. Γιάνναρο και Μ. Μανωλέα επεδίωξαν να προσεγγίσουν την εργατοϋπαλληλική τάξη με σκοπό την αύξηση των μελών του κόμματος. Εκτός απο την πλαισίωση των δυο γνωστών παραγόντων (Κονδάκης και Παντελόγλου), η προσπάθεια αυτή έπεσε στο κενό. Ο Τυρίμος μαζί με τον Γιάνναρο κατηγορήθηκαν προς το τέλος της Κατοχής για την ''απογύμνωσιν'' της Εφορίας Υλικού Πολέμου, αλλά και για ύποπτες συναλλαγές με μαυραγορίτες.
  Σταδιακά ο Τυρίμος απομονώθηκε απο τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους και έπεσε σε δυσμένεια. Η επιθυμία του να βρεί λαϊκό έρεισμα και να αποτελέσει ο ίδιος μια περίπτωση Ζακ Ντοριό (ηγέτικό στέλεχος του γαλλικού ΚΚ πριν απο τον πόλεμο, που στην πορεία το εγκατέλειψε και συνεργάστηκε με τους Γερμανούς πολεμώντας ως εθελοντής στο Ανατολικό Μέτωπο), δε βρήκε ανταπόκριση. Μερικές μέρες μετά την Απελευθέρωση έπεσε στα χέρια της ΟΠΛΑ και εκτελέστηκε κατα τη διάρκεια των ''Δεκεμβριανών''. Ο Τυρίμος πλήρωσε με τη ζωή του για τον λόγο που διαδραμάτισε στη συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Εύβοια, αλλά και για τη γενικότερη δράση του απέναντι στους πρώην ''συντρόφους'' του.

(Πηγή: ''Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα")
 

Δευτέρα, 28 Ιανουαρίου 2013

ΟΙ ΕΚΤΡΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Μύθοι και αλήθειες...

Δύο μέσα είχε κανείς στη διάθεσή του για να μην αποκτήσει μεγάλη οικογένεια: την έκτρωση και την έκθεση του νεογέννητου. Και τα δυο αυτά μέσα τα θεωρούσαν γενικά νόμιμα.
  Πράγματι την έκτρωση δεν την απαγόρευε ο νόμος. Ο νόμος δεν επεμβαίνει παρα μόνο για να προστατέψει τα δικαιώματα του κυρίου του παιδιού που πρόκειται να γεννηθεί, δηλαδή του πατέρα. Η μητέρα δεν μπορεί να κάνει έκτρωση χωρίς τη συγκατάθεση του κυρίου της. Όμως η θρησκευτική συνείδηση είναι πιο δειλή απο το νόμο της πολιτείας. Γι΄αυτό ο Αριστοτέλης ορίζει να κάνουν έκτρωση «πριν αποκτήσει το έμβρυο ζωή και αίσθημα», πρίν γίνει ενα ζωντανό ον. Κατά τον ίδιο ενας αρχαίος θρησκευτικός νόμος της Κυρήνης κάνει διάκριση ανάμεσα στο έμβρυο το σχηματισμένο και το έμβρυο που δεν είναι ακόμα σχηματισμένο: σε περίπτωση αποβολής,  στην πρώτη περίπτωση, το μίασμα που παθαίνει το σπίτι, ισοδυναμεί με το μίασμα που προκαλεί ένας θάνατος φυσικός. Στη δεύτερη περίπτωση, είναι ένα απλό μίασμα, όπως μετά απο έναν τοκετό. Δεν πρόκειται καθόλου για μια γενική αρχή, που να αναγνωρίζει το δικαίωμα στη ζωή του παιδιού, που είναι ακόμη στην κοιλιά της μητέρας, αλλά για ένα θρησκευτικό φόβο.
  Ο ίδιος ο φόβος εμπόδιζε να σκοτώσουν το παιδί μια και γεννιόταν, όχι όμως και να το αφήσουν να πεθάνει, χωρίς να το φροντίσουν, απο την πείνα. Πιστεύω πως πολύ σωστά έχει παρατηρηθεί:
  Γενικά την παιδοκτονία την βλέπουν συνήθως σαν μια πράξη που δεν έχει σχεδόν καμιά σημασία, γιατί το παιδί δεν ανήκει ακόμα στη ζωή του κοινωνικού συνόλου. Και τούτο, γιατί δεν έχουν γίνει οι καθορισμένες ιεροτελεστίες, που του δίνουν τουλάχιστον την αρχή κάποιας προσωπικότητας. Ειδικότερα μάλιστα αφού δεν έχει πάρει όνομα, δεν έχει πραγματική ύπαρξη. Η εξαφάνισή του προσβάλλει μόνο αυτό που ονομάζουμε φυσικά συναισθήματα.
  Μα, με την ίδια υποκρισία που κάνει τον Κρέοντα να μην εκτελέσει την Αντιγόνη, που την έχει καταδικάσει σε θάνατο, αλλά να την κλείσει σε εναν τάφο όπου θα πεθάνει απο ασφυξία και απο την πείνα, δε σκοτώνουν το παιδί που δε θέλουν να αναθρέψουν. Το αφήνουν έξω μέσα σε ένα δοχείο ή μέσα σε μια χύτρα απο άργιλο, που θα γίνει και ο τάφος του. Εννοείται πως τα νόθα παιδιά τα εκθέτουν σε μεγαλύτερο αριθμό απο τα άλλα. Έτσι, όπως μας λέει ο σχετικός μύθος, η Κρέουσα, που τη γοήτεψε ο θεός Απόλλωνας, όταν ήταν νέα κοπέλα, εκθέτει τον Ίωνα.
  Μα και τα νόμιμα παιδιά, όταν ήταν παραπάνω απ' όσα ήθελαν, είχαν την ίδια τύχη. Η αλήθεια ήταν πως αυτά τα νεογέννητα τα μάζευε κάποιος και τα ανέτρεφε για να τα κάνει δούλους. Καμιά φορά τα έπαιρναν και στείρες γυναίκες, για να ικανοποιήσουν τη λαχτάρα τους για παιδί. Έκαναν τις έγγυες, για να γελάσουν τον άντρα τους, που του έδιναν έτσι το γιό που επιθυμούσε.
  Στη Σπάρτη που τους απασχολούσε πολύ ο ευγονισμός τα νεογέννητα τα παρουσίαζαν στους Γέροντες της φυλής: «Εξέταζαν το νεογέννητο και αν το έβρισκαν καλοσχηματισμένο και ρωμαλέο, επέτρεπαν (στους γονείς του) να το αναθρέψουν. Αν όμως ήταν ασθενικό και με κακή διάπλαση, το έστελναν στους Αποθέτες, σε ένα τόπο δηλαδή βαραθρώδη κοντά στον Ταΰγετο. (Οι Αποθέτες, όπου άφηναν τα καχεκτικά παιδιά, ΔΕΝ πρέπει να συγχέονται με τον Καιάδα, βάραθρο όπου έριχαν που και που τους κακούργους, συχνά δε τα πτώματά τους)».
Εικονιζόμενη  μισοξαπλωμένη γυναίκα την ώρα της γέννας.
  Εξ΄άλλου το νεογέννητο είχε ήδη υποστεί μια δοκιμασία: Οι Σπαρτιάτες δεν έπλεναν τα βρέφη τους με νερό αλλά με κρασί, για να δοκιμάσουν έτσι την κράση τους. Γιατί, καθώς λένε, τα επιληπτικά και ασθενικά βρέφη δεν αντέχουν στο ανέρωτο κρασί και πεθαίνουν. Δοκίμαζαν επίσης την αντοχή των παιδιών και με νερό παγωμένο ακόμα και με κάτουρο.
  Οι Αθηναίες γεννούσαν τριγυρισμένες απο γυναίκες του σπιτιού. Η λέξη μαία σημαίνει κάθε γυναίκα που έχει κάποια ηλικία, κάθε υπηρέτρια που έχει πείρα και είναι ικανή να κόψει το λώρο του αφαλού.(ομφαλοτόμος). Ωστόσο, στις δύσκολες περιπτώσεις φώναζαν μια γυναίκα που ήξερε καλύτερα απο αυτά ή ακόμα και γιατρό.
  Πρίν γεννηθεί το παιδί αλείφουν το σπίτι με πίσσα, για να διώξουν τα δαιμόνια, ή μάλλον γιατί η πίσσα προστατεύει απο τα μιάσματα. Γιατί πιστεύουν πως κάθε γέννηση προκαλεί μίασμα για τη μητέρα και για όλους τους ενοίκους του σπιτιού. Αυτός είναι ο λόγος που καμία γέννηση δεν πρέπει να γίνει στο εσωτερικό ενός ιερού. Μόλις γεννηθεί το παιδί, βάζουν επάνω απο την πόρτα του σπιτιού ενα κλαδί ελιάς, αν είναι αγόρι ή μια μάλλινη κορδέλα εαν είναι κορίτσι. Είναι σημάδια χαράς, αλλα τα βάζουν και για να πληροφορήσουν τους γείτονες για τη γέννηση αλλά και για το φύλο του παιδιού.
  Πέντε ή εφτά μέρες απο τη γέννηση του παιδιού γιορτάζεται μια οικογενειακή γιορτή. Τα Αμφιδρόμια: γίνονται καθαρμοί για τη μητέρα και όλα τα πρόσωπα που ήταν κοντά κατά τον τοκετό και συγχρόνως μια τελετή που μπάζει το παιδί στην κοινωνική ομάδα που ανήκει. Κρατώντας το παιδί (το κρατά  μια τροφός), του κάνουν τρέχοντας το γύρο της εστίας (αμφιδρόμια σημαίνει τρέξιμο γύρω - γύρω). Σε αυτή τη γιορτή είναι συγκεντρωμένα όλα τα μέλη της οικογένειας. Απο αυτή τη στιγμή το παιδί έχει γίνει δεκτό απο την κοινότητα, έχει αποφασιστεί πως θα το αναθρέψουν, κι ο αρχηγός της οικογένειας δεν έχει πια το δικαίωμα να το ξεφορτωθεί.
  Τέλος, τη δέκατη μέρα απο τη γέννηση του παιδιού, τα μέλη της οικογένειας συγκεντρώνονται και πάλι για θυσία και για συμπόσιο. Τότε δίνουν στο παιδί και το όνομά του. Στο πρώτο απο τα αγόρια δίνουν κανονικά, στην Αθήνα, το όνομα του παππού του (του πατέρα του πατέρα του), αλλά η συνήθεια αυτή δεν είναι υποχρεωτική και σηκώνει και εξαιρέσεις. Οι συγγενείς που είναι καλεσμένοι στο συμπόσιο φέρνουν δώρα, κυρίως φυλαχτά για το παιδί. Τη δέκατη μέρα απο τη γέννηση θεωρείται και η μητέρα πια καθαρή απο το μίασμα του τοκετού και μπορεί να ξαναρχίσει τις συνηθισμένες της ασχολίες.

(Πηγή: 0 ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ  - ROBERT FLACELIERE ’Ακαδημαϊκού, Καθηγητή τής Σορβόνης καί Διευθυντή τής Ecole Normale Supeneure)

 

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2013

Ο άγνωστος ήρωας Δασκαλογιάννης (1730-1771) – Ο πρωτομάρτυρας της Επανάστασης στην Κρήτη

Mολών Λαβέ" εφώναξε ο Δάσκαλος ο Γιάννης στ' αποσταλμένους του Ραγιά απ' τση Σούδας το λιμάνι.
"Ελευθεριά ή θάνατος" λεν και τα παλικάρια και κάνανε επανάσταση σαν άγρια λιοντάρια.
Οι βρύσες γύρω τρίγυρα μαυρίζουν σαν τα δάση. Απο τρεις τόπους ξεκινούν εις τα Σφακιά να πάσι.
Αρχίζει ο πρώτος πόλεμος εις το Βελι τση Κράπης
πέφτουσι Τούρκοι αρίθμητοι κι ο μέγας Τζιρατζάπης.
Πέφτουν και δέκα Σφακιανοί περίσσια λαβωμένοι,
Μα από τσι Τούρκους πούναι εκειά κιανείς δεν απομένει….

Σχεδόν διακόσια πενήντα χρόνια έχουν συμπληρωθεί από τότε που μαρτύρησε, στο Τουρκοκρατούμενο Μεγάλο Κάστρο, ο πρωτομάρτυρας της Κρητικής επανάστασης, που ύστερα από μια εκατονταετία σκλαβιάς τόλμησε να υψώσει το ανάστημα του στον πανίσχυρο δυνάστη.   Στις 17 Ιουνίου 1771 ο δήμιος ακονίζει το λεπίδι και αρχίζει το απαίσιο έργο του…
Ας πάρομε τα πράγματα όμως από την αρχή:
Πότε γεννήθηκε ο Δασκαλογιάννης;

Ξέρουμε ακριβή ημερομηνία θανάτου του δεν ξέρουμε όμως ακριβή ημερομηνία της γέννησής του. Άλλοι αναφέρουν ότι γεννήθηκε το 1722 κι άλλοι το 1730.
  Βέβαιο όμως είναι ότι γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων, ένα ορεινό χωριό σε ύψος 600μ., περί τα δύο χιλιόμετρα από τη θάλασσα, στη θέση της αρχαίας ομώνυμης πόλης, φέουδο των Σκορδιλών κατά τη Βυζαντινή περίοδο.
  Υπήρξε ένας από τους πλέον εγγράμματους, μορφωμένους και πολυταξιδεμένους Σφακιανούς ο Ιωάννης Βλάχος, που πέρασε στην ιστορία ως Δασκαλογιάννης. Τότε αλλά και μέχρι πρόσφατα, προσφωνούσαν δάσκαλο όποιον ήξερε να διαβάζει έστω και μόνο τα γράμματα των εκκλησιαστικών βιβλίών.
   Το κοινότατο κρητικό επώνυμο Δασκαλάκης προέρχεται από το προσωνύμιο αυτό. Και ο Ιωάννης Βλάχος ήταν γνωστός στα Σφακιά με το όνομα "Δάσκαλος" και με το όνομα επίσης τούτο αναφέρεται και σε τουρκικό έγγραφο του 1750: “Bente Daskalo Vani Vazici Kasteli Mezbur= Ο δούλος Δασκαλογιάνης γραμματικός του Καστελίου».
  Ο πατέρας του όμως ήταν ένας πλούσιος καραβοκύρης που τον μόρφωσε στο εξωτερικό, πιθανότατα στην Ιταλία όπου σπούδαζαν τότε κι άλλοι Κρητικοί, αφού μιλούσε την ιταλική γλώσσα.
  Στην εμφάνιση ήταν άντρας μετρίου αναστήματος, ανδροπρεπής και εύχαρις σαν χαρακτήρας. Είχε φυσική ευφράδεια και έπειθε εύκολα αφού είχε το σπάνιο χάρισμα της ρητορικής ηγεσίας.
  Η οικογένειά του αποτελούνταν από τέσσερα αδέρφια, το Νικόλαο ή Χατζή Σγουρομάλλη, τον Παύλο, το Μανούσο και τον Γεώργιο. Η γυναίκα του λεγόταν Σγουρομαλλίνη ή Ξανθομαλλίνη, με καταγωγή από το Ρέθυμνο και μαζί της είχε αποκτήσει τέσσερις κόρες και δύο γιους.
Τη Μαρία, την Ανθούσα, την Ελευθερούσα, το όνομα της τέταρτης δεν αναφέρεται πουθενά, τον Ανδρέα και το Νικολάκη.
  Στην κατοχή του ο Δασκαλογιάννης είχε τέσσερα τρικάταρτα καράβια κι ο ίδιος ταξίδευε με αυτά στα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας.
  Με τις συναλλαγές αυτές (στις οποίες δεν τον δυσκόλευε η γλώσσα καθόλου, μια και εκτός από ιταλικά μιλούσε και ρώσικα), που τον είχαν κάνει πλουσιότατο και πρώτο σε μόρφωση Σφακιανό, του δινόταν και η ευκαιρία να μελετά τον τρόπο ζωής των ελεύθερων ανθρώπων και να τον συγκρίνει με τα βασανιστήρια και την τυραννία επί των συμπατριωτών του.




Ήταν τέτοια η κατάσταση των υπόδουλων Ελλήνων, που έβλεπε ότι αν συνεχιστεί θα εξαφανιστεί και το παραμικρό ίχνος Χριστιανισμού και Ελληνισμού στο νησί.

Κάτω από τέτοιες σκέψεις δεν άργησε να βρεθεί στις συσκέψεις των Ελλήνων του εξωτερικού που γινόταν στην Τριέστη υπό την υποκίνηση του Ορλόφ, για επαναστατικό κίνημα στην σκλαβωμένη Ελλάδα.
  Αποδέχεται αμέσως την πρόταση για επανάσταση δίνοντας βάση στα μεγάλα λόγια και τις κούφιες υποσχέσεις περί ρωσικής βοήθειας και συμπαράστασης.
  Ο Δασκαλογιάννης γυρνά στα Σφακιά γεμάτος όνειρα και ενθουσιασμό για την απελευθέρωση του τόπου του και με τόσα χαρούμενα συναισθήματα δεν δυσκολεύεται καθόλου, μια κι έχει φυσικό ηγετικό χάρισμα, να εμψυχώσει τους συμπατριώτες του.
  Τους κάνει να πιστέψουν ότι ήρθε η ώρα να ελευθερωθεί το γένος των Ελλήνων από τους Αγαρηνούς με τη βοήθεια του ξανθού γένους, των Ρώσων δηλαδή, όπως προέλεγε ο χρησμός της «Οπτασίας» του Αγαθαγγέλου, ενός περίεργου βιβλίου που κυκλοφορούσε ευρύτατα τον 18ο αιώνα.
  Το βιβλίο αυτό, όποιος κι αν ήταν ο σκοπός εκείνου που το έγραψε κι ανεξάρτητα της προφητικής του αξίας, είναι γεγονός πως είχε μεγάλη επίδραση στο φρόνημα των Ελλήνων, αναπτέρωσε και ενίσχυσε αναμφισβήτητα τις ελπίδες για την απελευθέρωση και ανάσταση της εθνικής κληρονομιάς.
  Ο Αλέξιος Ορλόφ, που βρισκόταν τότε στη Πάρο με το ρώσικο στόλο, στέλνει ξανά επιστολή στον Δασκαλογιάννη και του υπόσχεται για άλλη μια φορά βοήθεια, αφού αρχίσει τον αγώνα.
   Με τη γραπτή διαβεβαίωση του αρμόδιου εκπροσώπου της Ρωσίας, δεν ήταν δυνατόν να μη πιστέψουν οτι μια ομόδοξη αυτοκρατορία, με τόσες δυνατότητες, μπορούσε να τους εγκαταλείψει στα νύχια του αιμοβόρου θηρίου για να τους κατασπαράξει.
Και την ημέρα του Ευαγγελισμού, στις 25 του Μάρτη του 1770, συγκεντρώνονται στην Ανώπολη και με αφάνταστο ενθουσιασμό υψώνουν την σημαία της επανάστασης.

 
Όμως τελευταία στιγμή ο Αλέξιος Ορλόφ με το ρώσικο στόλο, αντί να πλεύσει προς τα Χανιά, όπως είχε υποσχεθεί με την επιστολή προς τον Δασκαλογιάννη, έπλευσε προς τον Τσεσμέ όπου και συμμάχησε με τον τούρκικο στόλο και του δόθηκε ο τίτλος Τσεσμενεσκη, δηλαδή νικητής του Τσεσμέ.

Ο Δασκαλογιάννης βλέπει τα σχέδια του να καταρρέουν μετά την εγκατάλειψη των Ρώσων, εν τούτοις δεν εγκαταλείπει τον αγώνα. Δεν υποκύπτει.
 Συνεχίζει έστω κι αν αρχίζει να χάνεται κάθε ίχνος ελπίδας. Παρά την τεράστια αριθμητική υπεροχή του εχθρού, δίνει φονικότατη μάχη στα στενά της Νίμπρου που κρατά δύο ολόκληρες μέρες.
  Ο σκοπός του δεν είναι φυσικά να εμποδίσει τη προέλαση του εχθρού αλλά να την καθυστερήσει, για να δοθεί καιρός στα γυναικόπαιδα να επιβιβασθούν στα καράβια, μια και δεν υπήρχε πια άλλη σωτηρία.
  Από τους 800 άνδρες του έχουν σκοτωθεί οι 300 όμως και οι Τούρκοι πλήρωσαν με τίμημα 1000 νεκρούς τη μάχη της Νίμπρου.
 Οι Τούρκοι πληροφορούνται ότι τα γυναικόπαιδα έχουν σκοπό να επιβιβασθούν στα καράβια για να δραπετεύσουν κι αμέσως 6000 στρατός καταφθάνει στην Ανώπολη για να τα εμποδίσει. Εφτακόσιοι Σφακιανοί που βρίσκονται στην περιοχή τρέχουν για να τα προστατεύσουν.
 Πάνω από το Λουτρό γίνεται άγρια μάχη στήθος με στήθος, με το μαχαίρι, γιατί με τα όπλα υπήρχε κίνδυνος να κτυπήσουν τα γυναικόπαιδα. Από τους 700 Σφακιανούς οι 300 σκοτώθηκαν και οι Τούρκοι μπαίνουν στο τέλος στην Ανώπολη. Άρχισε άγρια σφαγή.
 Άνδρες και γυναίκες πολεμούν απεγνωσμένα ώσπου σκοτώθηκαν όλοι και όλες. Μόνο εκατό γυναικόπαιδα που αιχμαλώτισαν οι Τούρκοι επέζησαν από τούτο το άγριο μακελειό.
 Οι Τούρκοι απο εκεί και μετά συνέχιζαν το εξοντωτικό τους έργο, κόβοντας δέντρα, ξεριζώνοντας αμπέλια. Όσους άνδρες συλλάμβαναν τους έσφαζαν επί τόπου, ενώ τις άσχημες γυναίκες, τα παιδιά και τους γέρους τους έριχναν σε γκρεμούς για να διασκεδάσουν.


"Το Δάσκαλο εγδάρασι κι άλλους πολλούς έπνιξαν κι όλους τους αποδέλοιπους στη φυλακή τσι ρίξαν"

Στη διάρκεια τούτης της φονικής μάχης ο Δασκαλογιάννης είχε στείλει τη γυναίκα του μαζί με τις δύο μεγάλες του κόρες, τη Μαρία και την Ανθούσα, στο Λουτρό για να μπουν στο καράβι του.
  Όμως στο δρόμο τραυματίστηκε η Σγουρομαλλίνη και οι κόρες της νομίζοντας ότι σκοτώθηκε τρέχουν απελπισμένες, χωρίς να ξέρουν που πηγαίνουν, με αποτέλεσμα να πέσουν στα χέρια των Τούρκων που όταν έμαθαν ότι είναι κόρες του αρχηγού τις παρέδωσαν στο σερασκέρη.
  Ο Δασκαλογιάννης εν τω μεταξύ κατεβαίνει στο Λουτρό, μαθαίνει το χαμό των παιδιών του, βλέπει τη γενική καταστροφή και στη απελπισία του πάνω αποφασίζει να παραδοθεί στον πασά.
  Οι άλλοι αρχηγοί όμως δεν τον αφήνουν να πραγματοποιήσει τη σκέψη του. Ο πασάς του έστειλε επιστολή παρακαλώντας τον να παραδοθεί και με την υπόσχεση οτι αν κάνει αυτό που του έλεγε όχι μόνο δεν θα βλάψει τα Σφακιά αλλά θα φύγει αμέσως απο εκεί.
  Ο Δασκαλογιάννης συγκαλεί γενική συνέλευση στα Κρούσια για να τους ανακοινώσει την πρόταση, όμως η συνέλευση αποφασίζει ομόφωνα ότι θα συνεχίσει τον αγώνα και απαντούν στο πασά οτι δεν θα παραδοθούν ποτέ.
  Και η τελευταία πράξη του αιματηρού δράματος παίζεται στο φαράγγι της Αράδαινας, ένα από τα πιο ωραία και επιβλητικά φαράγγια των Λευκών Ορέων με κατακόρυφες πλευρές εκατοντάδων μέτρων.
  Παρά την φυσική κάλυψη του γνώριμου τόπου, η νίκη ήταν αδύνατη για τους Σφακιανούς. Γρήγορα οι Τούρκοι τους περικυκλώνουν και όσοι επέζησαν αναγκάστηκαν να διασκορπιστούν στα όρη, για να σωθεί ο καθένας όπως μπορούσε. Μερικοί τότε έφυγαν από τη Κρήτη και δεν ξαναγύρισαν ποτέ πια.
  Όσοι παρέμειναν κατέβαιναν σαν αετοί τη νύκτα, από τις κορυφές των βουνών στα τουρκοχώρια των γύρω επαρχιών, σκοτώνοντας όσους αγάδες συναντούσαν και άρπαζαν ότι έβρισκαν για να θρέψουν τα πεινασμένα παιδιά τους.
  Οι αγάδες δεν τολμούσαν να βγουν από τα σπίτια τους και παρά τη νίκη τους ήταν τρομοκρατημένοι. Κι ο πασάς δεν ήθελε να αφήσει τα Σφακιά, ρημαγμένα αλλά ακόμη ανυπότακτα, αφού κανένας δεν «εμούτισε», δεν εδήλωσε υποταγή.
Για να ενθαρρύνει το Δασκαλογιάννη να παραδοθεί, του στέλνει κι άλλο γράμμα, σε ήπιο τόνο όμως τούτη τη φορά:


"Σαν έρθεις να μιλήσωμε και σαν ανταμωθούμε, ούλα θε να συμπαθηστούν και φίλοι θα γενούμε."

Κι εκείνος, κάτω από το βάρος της ευθύνης για τέτοια πρωτοφανή καταστροφή, έστω και αν η πρόθεσή του δεν ήταν καμιά άλλη πέρα από τη επιθυμία να ελευθερώσει τον τόπο του από το ζυγό των τυράννων, θεωρεί τον εαυτό του σαν κύριο υπεύθυνο και αποφασίζει να παραδοθεί, νομίζοντας ότι έτσι θα εξιλεωθεί.

Ο πασάς τον δέχεται, του παρουσιάζει τη κόρη του Μαρία για να ευχαριστήσει και μετά άρχισε να τον ανακρίνει. Κάτω από τέτοιες συνθήκες τον αναγκάζει, σαν εκπρόσωπο και αρχηγό της επαρχίας του, να στείλει επιστολή που έλεγε τα εξής:

"Προς τους καπεταναίους των Σφακίων.
Με το γενικό αρχηγό σας τον οποίο θεωρώ φίλο και όχι αιχμάλωτο έδωσα τις ακόλουθες συμφωνίες που πρέπει να παραδεχτείτε όλοι, αλλιώς θα σας καταστρέψομε εντελώς.

Πρώτον: Ο αρχηγός Δασκαλογιάννης δεν θα επιστρέψει στα Σφακιά αλλά θα παραμείνει μαζί μας, για τρία χρόνια, με την περιποίηση φυσικά που απαιτεί η θέση του.

Δεύτερον: Πρέπει να δηλώσουν οι Σφακιανοί εγγράφως ότι αναγνωρίζουν την τούρκικη κυβέρνηση της Κρήτης.

Τρίτον: Οι Σφακιανοί θα εξακολουθούν να έχουν τα όπλα τους, θα διοικούνται σύμφωνα με τα έθιμά τους, και θα πληρώνουν κάθε χρόνο 5000 γρόσια."

Την επιστολή με τη συμφωνία του Δασκαλογιάννη και του πασά μεταφέρουν δυο χριστιανοί στου Ασκύφου όπου ήταν συγκεντρωμένα τα υπολείμματα των Σφακιανών.

Αφού δεν υπήρχαν περιθώρια επιλογής, γίνεται αποδεκτή από όλους και γράφουν στο πασά:

"Δεχόμαστε τη συμφωνία του αρχηγού μας με τον εξοχότατο βεζίρη της Κρήτης, αναγνωρίζουμε την Τούρκικη κυβέρνηση, υποσχόμεθα να πληρώνουμε 5000 γρόσια και εμπιστευόμαστε τη ζωή του αρχηγού μας στην τιμιότητα του εξοχότατου βεζίρη."

Την απάντηση αυτή την έστειλαν την ίδια μέρα στον πασά με 500 πρόβατα δώρο εβδομήντα πέντε οπλαρχηγοί, ο πρωτόπαπας κι άλλοι έξη παπάδες. Βασιζόμενοι στις "συμφωνίες" του Χασάν πασά, νόμισαν πως μπορούσαν ακίνδυνα να παρουσιαστούν σ' αυτόν αφού είχαν δηλώσει την υποταγή τους. Τούτο ακριβώς περίμενε και εκείνος.


Αφού διέταξε και τους συνέλαβαν αμέσως, τους παίρνει μαζί του στο Ηράκλειο για να κοσμήσουν το θρίαμβο του.
  Μετά τους φέρνει στις φυλακές του Κούλε όπου μερικούς κρέμασε αμέσως και μερικοί πέθαναν από τα βασανιστήρια. Όσοι έζησαν δεν κατόρθωσαν να δραπετεύσουν παρά μετά απο χρόνια.

Το Δασκαλογιάννη και την κόρη του τους κράτησε στο σεράγιο του ο πασάς γιατί ήθελε να τους χρησιμοποιήσει σαν δόλωμα μήπως και καταφέρει να συλλάβει και τους άλλους τρεις αδελφούς του που είχαν προλάβει να καταφύγουν στα Κύθηρα.

Όμως λίγο καιρό μετά αφού είδε ότι δεν υπάρχει πιθανότητα να καταφέρει τούτη τη σύλληψη, αποφάσισε να προχωρήσει στην εκτέλεση του αρχικού σχεδίου του. Δηλαδή, να παραδώσει το Δασκαλογιάννη στο μαινόμενο πλήθος για να τον εκτελέσουν.     Έτσι, 17 Ιουνίου, ημέρα Παρασκευή, αργία των Μουσουλμάνων, για να μπορούν να παραβρεθούν στο μαρτύριο του ήρωα, ο Δασκαλογιάννης παραδόθηκε στους δήμιους του.
  Οι Τούρκοι του Μεγάλου Κάστρου που με ιδιαίτερη ευχαρίστηση παρακολουθούσαν πάντα τις εκτελέσεις των Χριστιανών, είχαν συγκεντρωθεί στον τόπο του μαρτυρίου του.
  Όμως, που ακριβώς ήταν ο τόπος αυτός; Οι γνώμες των ιστορικών διχάζονται. Ο Παπαδοπετράκης, ο πλησιέστερος προς τα γεγονότα και πρώτος και κυριότερος ιστορικός της επανάστασης του 1770, ο οποίος γράφει ότι παρέλαβε από τον Ιωαν. Πωλιουδάκη ανέκδοτα έγγραφα σχετικά με την επανάσταση, αναφέρει ότι η εκτέλεση έγινε "εις την πλατείαν, την ούσαν προς την ανατολικής πύλην του Ηρακλείου τουρκιστήν ονομαζόμενην Ατ-Μεινταν."
Η ανατολική πύλη ήταν η πύλη του Αγίου Γεωργίου ή Λαζαρέτο, στη νότια πλευρά της σημερινής πλατείας Ελευθερίας απέναντι στον κινηματογράφο Ηλέκτρα.
  Ο Μουρέλλος αναφέρει ότι η εξέδρα στήθηκε κάτω από ένα πλάτανο της πλατείας, ο Ψιλάκης αντιγράφει τον Παπαδοπετράκη και ο Κριαρής δεν αναφέρει καθόλου τον τόπο του μαρτυρίου, Πιθανόν πάντως να υπάρχουν πάνω σε αυτό περισσότερες πληροφορίες στους κώδικες του Τούρκικου Αρχείου Ηρακλείου που η έρευνα τους θα φωτίσει όχι μόνο αυτό το περιστατικό, αλλά και πολλές άλλες σελίδες στην αιματόβρεκτη ιστορία του νησιού κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.


Το χρονικό πάντως της εκτέλεσης, κατά τον Παπαδοπετράκη έχει ως εξής:
  “Ο τραγικός πρωτομάρτυρας της Κρητικής ελευθερίας δέθηκε καλά πάνω στο «θρονί»
  Και ο δήμιος άρχισε το απαίσιο έργο του, γδέρνοντας τον ζωντανό με κοπτερό μαχαίρι, κάτω από τους καγχασμούς του βάρβαρου πλήθους και του ίδιου του πασά.
  Μπροστά του έβαλαν ένα καθρέπτη για να μεγαλώσουν την οδύνη του. Έπειτα έφεραν δεμένο τον αδερφό του Χατζή Σγουρομάλλη και όταν είδε ο ένας τον άλλο,"εμουγκαλίσθησαν ως βόες δις και τρις" κατά την έκφραση του ιστορικού. Από τη στιγμή αυτή ο Σγουρομάλλης τρελάθηκε
Ο Δασκαλογιάννης υπέστη το φρικτό μαρτύριο με μεγάλη καρτερία, δίχως να εκστομίσει ούτε ύβρεις, ούτε ένα «ωχ»! έως ότου υπέκυψε. Ύστερα από δυο μέρες που έμεινε δεμένος επέτρεψαν σε μερικούς Χριστιανούς να τον θάψουν.

   Τον έθαψαν σε ένα λάκκο νοτιοανατολικά της Ακ Ταμπιας. Δηλαδή στην περιοχή που βρισκόταν μέχρι πριν λίγο καιρό το μαιευτήριο "Μητέρα".
  Ο Παπαδοπετράκης αναφέρει οτι ο υπερογδοηκοντούτης Τούρκος Χασάν Μαράζης που παραβρέθηκε στην εκδορά, διηγήθηκε τη σκηνή στον Ιωαν. Πωλιουδάκη το 1838 και του έδειξε τον τόπο που τον έθαψαν.
  Είναι πολύ λυπηρό που δεν υπάρχουν περισσότερα στοιχεία για την επανάσταση αυτή του 1770. Δεκαέξι χρόνια όμως αργότερα το τραγικό τέλος της επανάστασης του Δασκαλογιάννη εξιστορεί στο ποίημα που συνέθεσε ο αγράμματος τυροκόμος από το Μουρί Σφακίων Μπάρμπα Μπατζελιός.
  Εάν δεν υπήρχε το τραγούδι τούτο και το σχετικό κεφάλαιο της ιστορίας του Παπαδοπετράκη που το συνέγραψε συγκεντρώνοντας εκατό χρόνια αργότερα διάσπαρτα στοιχεία από την παράδοση, πιθανόν η επανάσταση του Δασκαλογιάννη να είχε λησμονηθεί εντελώς.
  Η επανάσταση του Δασκαλογιάννη υπήρξε το πρώτο σκίρτημα της Κρητικής ψυχής ενάντια στο φοβερό δυνάστη.
  Η πρώτη απόδειξη ότι το Κρητικό πνεύμα δεν σβήνει, ούτε σιωπά, όποιος κι αν στέκει αντίκρυ του, όποιος κι αν προσπαθεί να μηδενίσει τη λάμψη του.

Τόσοι και τόσοι κατακτητές πέρασαν από τα χώματα τούτα, που πάνω τους δεν ρίζωσε ποτέ το δέντρο της τυραννίας.
   Ούτε δυο χρόνια δεν είχαν περάσει από τότε που ερήμαξε, στην κυριολεξία, τα Σφακιά ο Χασάν Πασάς και οι Σφακιανοί, όσοι είχαν απομείνει από την καταστροφή, κατέβηκαν στο Μπροσνερο και κάτω από τη μύτη των τουρκικών αρχών των Χανίων και εξολόθρευσαν το τρομερό γενίτσαρο Αληδάκη.
  Η επανάσταση του Δασκαλογιάννη γέμισε θάρρος τις καρδιές των καταφρονεμένων. Ηρωες, θα γεννιούνται πάντα στην Κρήτη, για να γράφουν με το αίμα τους την ιστορία και να πιστοποιούν για τη λευτεριά πως:


"Σ' όσους με ξερωτήξανε ποιας μάνας είμαι γέννα είπα 'ντως πως μ' ανάστησε το κρητικό το αίμα"


της Ρίκης Ματαλιωτάκη -
Από το τεύχος 62 των ΣΤΙΓΜΩΝ

Δευτέρα, 21 Ιανουαρίου 2013

Η ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΛΗ ΚΑΤΟΧΗ

Φωτογραφία: Συσσίτιο στην Αθήνα της κατοχής.
Συσσίτιο στην Αθήνα της κατοχής.
Πόσοι είναι οι Έλληνες που πλήρωσαν με τη ζωή τους την περιπέτεια της Κατοχής; Στο ερώτημα αυτό δεν έχει υπάρξει εως σήμερα οριστική και συγκεκριμένη απάντηση. Οι κατα προσέγγιση στατιστικές που έχουν δημοσιευθεί φθάνουν τον αριθμό των νεκρών περίπου στο μισό εκατομμύριο, χωρίς στον αριθμό αυτό να συμπεριλαμβάνονται οι περίπου 30.000 νεκροί του ελληνοιταλικού πολέμου και της γερμανικής εισβολής.
  Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα, τα συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία είναι μερικού χαρακτήρα και δεν καλύπτουν όλες τις περιοχές διαβίωσης και δράσης του ελληνισμού κατα τη διάρκεια του πολέμου στον ελλαδικό χώρο και στο εξωτερικό, ούτε όλα τα «πεδία θανάτου», δηλαδή της πείνας, της αντίστασης, των αντιποίνων, της αιχμαλωσίας, της ομηρίας, του ολοκαυτώματος στις κατα περιόδους περιοχές ευθύνης των κατακτητών.
  Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι κατα προσέγγιση απώλειες Ελλήνων θα μπορούσαν να συνοψιστούν στον ακόλουθο πίνακα:

Απο πείνα:                            260.000
Εκτελεσθέντες:                     70.000
Φυλακισμένοι ή μαχόμενοι: 100.000
Έλληνες Εβραίοι:                  60.000

*δεν περιλαμβάνονται οι νεκροί του ελληνοιταλικού πολέμου και της γερμανικής εισβολής.

Αν στον παραπάνω πίνακα προστεθούν οι νεκροί της πολεμικής περιόδου '40 - 41, τότε ο συνολικός αριθμός φτάνει το 7% του πληθυσμού, που αποτελεί και ενα απο τα υψηλότερα ποσοστά όλων των εμπόλεμων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πόλέμου, βάζοντας την Ελλάδα στη χορεία των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά απωλειών, δηλαδή τη Σοβιετική Ένωση, τη Γερμανία, την Πολωνία και τη Γιουγκοσλαβία. Είναι χαρακτηριστικό ότι, κατα την προ του πολέμου δεκαετία, ο πληθυσμός παρουσίαζε αύξηση 1,5% ετησίως κατα μέσον όρο, αντιθέτως κατα την περίοδο 1940 - 1946 παρουσίασε μείωση με μέσο όρο 2% ετησίως. Ο ρυθμός θανάτων δεν είναι σταθερός ούτε καθ΄όλη τη διάρκεια της Κατοχής ούτε σε όλες τις περιοχές της χώρας.
   Τρείς υπήρξαν οι αρχές Κατοχής στον ελληνικό χώρο: η γερμανική, η ιταλική, η βουλγαρική και η «μισή» της Εθνικής Αλβανικής Επιτροπής των Τσάμηδων στη Θεσπρωτία. Η καθεμία είχε αυξομειούμενους χώρους ευθύνης ανάλογα με τις πολεμικές εξελίξεις, καθώς και διαφορετικά κίνητρα και σκοπούς συμπεριφοράς έναντι των Ελλήνων.
 Ακόμα, υπήρχαν περιοχές με διαφορετικό νομικό καθεστώς (Ιόνια νησιά και Θράκη Ανατολική Μακεδονία) απο την υπόλοιπη χώρα, στην οποία τυπικά ίσχυε η Ελληνική Πολιτεία της κατοχικής κυβέρνησης των Αθηνών και κατίσχυαν τα στρατεύματα των κατακτητών.

(του Μ. Κατσιγέρα)
 

Σάββατο, 19 Ιανουαρίου 2013

Τί ήταν ο αγύρτης στην αρχαιότητα; πώς απέκτησε αρνητική σημασία στις μέρες μας;


Λέξη που προέρχεται απο το άγυρις (αγορά) ή το αγυρτάζω (μαζεύω χρήματα). Οι πρώτοι αγύρτες ήταν μερικοί ιερείς που γύριζαν σε διάφορους τόπους και μάζευαν χρήματα για την λατρεία των θεών. Η ομηρική έκφραση χρήματα αγυρτάζειν δεν άργησε να πάρει κακή σημασία, και τους ιερείς διαδέχθηκαν οι θαυματοποιοί, οι θεραπευτές κ.λ.π. Ο Αθηναίος στρατηγός Ιφικράτης αποκαλούσε αγύρτην και μητραγύρτην τον άσωτο, ευγενικής καταγωγής, πολιτικό του αντίπαλο Καλλία. Το μητραγύρτης αναφερόταν στη «μεγάλη μητέρα» (των θεών) Κυβέλη, της οποίας ο Καλλίας ήταν δαδούχος. Γνωστός αγύρτης της αρχαιότητας ήταν ο λαχανοπώλης Εύδαμος, που εξελίχθηκε σε βοτανολόγο και ισχυριζόταν πως με τα βότανα και διάφορα «μαγικά τραγούδια» μπορούσε να γιατρέψει κάθε αρρώστια, να προφυλάσσει απο τα κακά δαιμόνια κ.λ.π. Άλλος αγύρτης ήταν ο Χαρίτων, που θεράπευε με μαγικά μέσα την επιληψία. Ο Ιπποκράτης χαρακτήριζε τους αγύρτες κοινούς αργυρολόγους και ο Πλάτων καταφέρθηκε εναντίον τους. Στους ρωμαϊκούς χρόνους, οι αγύρτες οργίαζαν κυριολεκτικά και χρειάστηκε να ληφθούν αυστηρά μέτρα εναντίον τους.
 
(Λεξικό Ι. Λάμψα)

Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2013

Η ΜΑΥΡΗ ΣΚΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - ΕΘΝΙΚΟΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΑΣΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ (1941 - 1944)

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΛΑΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΑΓΚΥΛΟΣΤΑΥΡΙΤΩΝ (ΒΑΣΙΛΟΦΡΟΝΕΣ ΑΓΚΥΛΟΣΤΑΥΡΙΤΕΣ)

Ένα απο τα πιο παράδοξα πολιτικά σχήματα που εμφανίστηκαν το 1935, με την παλινόρθωση της μοναρχίας, ήταν μια ναζιστική και φιλοβασιλική οργάνωση με τον τίτλο «Αγκυλοσταυρίτες». Αρχηγός ήταν ο Γεώργιος Στελιόπουλος και γεν. γραμματέας Τάσος Σγάντζος. Ως σύμβολο είχαν υιοθετήσει το στέμμα και τον αγκυλωτό σταυρό. Τα μέλη της οργάνωσης ήταν φανατικοί αντιβενιζελικοί και κήρυτταν πως ο εθνικοσοσιαλισμός και η μοναρχία σφυρηλατούν την εθνική ενότητα και φράζουν το δρόμο στον κομμουνισμό.
  Άλλα στελέχη των αγκυλοσταυριτών ήταν ο Βαγγέλης Ψυλλάκης, ο οποίος χρημάτισε και αρχηγός την πρώτη περίοδο, ο Μιχ. Μαργαρίτης, ο Δημ. Σούτσος, που προερχόταν απο την οργάνωση Ελλήνων Εθνικιστών (ΟΕΕ) και κατα την Κατοχή οργανώθηκε στον ΕΔΕΣ του Ναπ. Ζέρβα, ο Όσκαρ Παρίσης, ο Πέτρος Ψύλλας κ.α. Δημοσιογραφικό τους όργανο ήταν η εφημερίδα «Τύπος» του Νικ. Κρανιωτάκη.
  Στις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου  1936 η οργάνωση συμμετείχε με τον συνδυασμό της «Γενικής Λαϊκής Ριζοσπαστικής Ένωσης», χωρίς κάποια ιδιαίτερη επιτυχία. Πολιτική κίνηση μικρών διαστάσεων, κινήθηκε κάτω απο τη σκιά του στρατηγού Γεωρ. Κονδύλη, ενω μετά τον θανατό του συμμετείχε σε όλες τις επακόλουθες εκδηλώσεις, κηδεία, διαδηλώσεις κ.α.
  Σχετικά με την κηδεία του Γεωρ. Κονδύλη αναφέρεται στον «Τύπο» της 3ης Φεβρουαρίου 1936: ''Ο αρχηγός των αγκυλοσταυριτών καταθέσας στέφανον εκ δάφνης, απεικονίζοντα το σήμα της οργανώσεως, είπε τα εξής: Οι αγκυλοσταυρίται δι' εμού καταθέτουν τον στέφανον τούτον εις ένδειξιν αφοσιώσεως και λατρείας προς τον επίτιμον αρχηγόν, τον αείμνηστον Στρατηγόν Γ. Κονδύλην''.
  Όταν ο Ιω. Μεταξάς κήρυξε την Δικτατορία και κατέλυσε τα πολιτικά κόμματα, οι αγκυλοσταυρίτες έσπευσαν να τον συγχαρούν και ακολούθως διαλύθηκαν. Ο «Τύπος» της 16ης Αυγούστου 1936 έγραψε: ''Η Πανελλήνιος Οργάνωσις Αγκυλοσταυριτών εκφράζει τας εγκαρδίους και διαπύρους ευχαριστίας της δια την πατριωτικοτάτην χειρονομίαν Σας προς σωτηρίαν της Πατρίδος...''. Στη συνέχεια τα περισσότερα στελέχη της οργάνωσης προσχώρησαν στην ΕΟΝ και στα Τάγματα Εργασίας (Δημ. Σούτσος), ενω κατα τη διάρκεια της Κατοχής επώνυμοι αγκυλοσταυρίτες προωθήθηκαν στην γερμανόφιλη ΕΣΠΟ


ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΛΑΝΟΧΙΤΩΝΩΝ

Ο Αλέξανδρος Γιάνναρος μαζί με τον πατέρα του Πέτρο εξέδιδαν δυο απο τις σημαντικότερες εφημερίδες της εποχής εκείνης, την «Πρωινή» και την «Εσπερινή» (1920 - 1936). Ήταν απο τις μεγαλύτερες λαϊκές εφημερίδες και υποστήριζαν το Λαϊκό Κόμμα, αλλά και την Οργάνωση Μελανοχιτώνων που σχημάτισε ο Αλέξανδρος Γιάνναρος.
  Οι μελανοχίτωνες - ασήμαντη ομάδα κατά τα άλλα - φορούσαν μαύρα πουκάμισα και είχαν υιοθετήσει τον φασιστικό χαιρετισμό. Η γραμμή του Γιάνναρου ήταν αντισιωνιστική και φιλοεθνικιστική. Μέσα απο τις στήλες των εφημερίδων του διεξήγαγε πόλεμο εναντίον του ''κομμουνιστικού κινδύνου'' και έκανε λόγο για το λαϊκό εθνικό κράτος της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας. Οι ακραιφνείς ριζοσπαστικές θέσεις του Αλέξ. Γιάνναρου εκφράστηκαν σε ενα μοναδικό για την εποχή άρθρο της 24ης Μαΐου 1934 με τίτλο ''Πρέπει να πέσουν'', όπου ανάμεσα στα άλλα ανέφερε πως ''τα κράτη εκείνα που δεν είναι ικανά να περιθάλψουν τους ανέργους και τους δυστυχούντες πολίτας των, είναι καταδικασμένα να πέσουν και πρέπει να πέσουν...''.
  Τα γραφεία της οργάνωσης βρίσκονταν στην Αθήνα, στο κτίριο Γιάνναρου (Φιλελλήνων και Όθωνος), το οποίο διατηρείται. Πριν απο το 1935 η οργάνωση διαλύθηκε και τα περισσότερα στελέχη της προσχώρησαν στο εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα του Γ. Μερκούρη. Κατα τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής ο Γιάνναρος προσπάθησε να επανιδρύσει τους Μελανοχίτωνες, χωρίς τελικά να σημειώσει μια αξιόλογη δράση.
  Στις 29 Απριλίου 1941 ο πρεσβευτής της Ρουμανίας Γκάνε βολιδοσκόπησε τον Γιάνναρο για λογαριασμό των Γερμανών με σκοπ'ο τον σχηματισμό κατοχικής κυβέρνησης, κάτι που τελικά δεν έγινε. Στην κυβέρνηση αυτή επρόκειτο να συμμετάσχουν ο αντιναύαρχος Φρ. Πορτάρος, ο αρχίατρος Κ. Ρόκος, ο αντιστράτηγος Ιωαν. Παπαφλέσσας, ο υποστράτηγος Μ. Πάσσαρης, ο συνταγματάρχης Π. Κάβδας, ο Δ. Θεοφιλάτος, ο Γ. Στράτος, ο Ν. Καλύβας, ο Γ. Παμπούκας, ο Σπ. Μπότσαρης κ.α. Οι Καλύβας και Παμπούκας τελικά συμμετείχαν στις κατοχικές κυβερνήσεις. Ο Γεώργιος Παμπούκας υπήρξε ο θεωρητικός του φασισμού στην Ελλάδα και προπολεμικά προχώρησε στην έκδοση σχετικών βιβλίων, ενώ ο Ν. Καλύβας, παλαιός συνδικαλιστής και υπουργός Εργασίας στην κυβέρνηση Ιω. Ράλλη, δολοφονήθηκε σε ενέδρα της ΟΠΛΑ τον Ιανουάριο του 1944.
  Οι Κάβδας και Πάσσαρης είχαν συλληφθεί απο τον Μανιαδάκη μόλις άρχισε ο Ελληνογερμανικός Πόλεμος, επειδή θεωρήθηκαν ακραιφνείς γερμανόφιλοι. Οι υπόλοιποι (Πορτάρος, Μπότσαρης, Ρόκος) ήταν άτομα γνωστών φασιστικών αποκλίσεων και ηγετικά στελέχη των κινήσεων του Γιάνναρου (ΟΕΕ, Μελανοχίτωνες).
 
ΛΑΟΚΡΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ

Το Λαοκρατικό Κόμμα ιδρύθηκε απο τον γιατρό Βάσσο Βέργη. Ο Βέργης καταγόταν απο τα Δωδεκάνησα και αφού απέτυχε να συνενώσει όλες τις εθνικιστικές οργανώσεις έστρεψε την προσπαθειά του στην δημιουργία φάλαγγας Δωδεκανησίων εθελοντών για την απελευθέρωση των νησιών απο την ιταλική κατοχή. Στενοί συνεργάτες του στο εγχείρημα αυτό ήταν ο γιατρός Γ. Οικονομίδης, ο Ανδρέας Γρίβας και ο Ιωαν. Αλεξιάδης. Το Λαοκρατικό Κόμμα δεν εμφανίστηκε ποτέ επίσημα και το πρόγραμμα της οργάνωσης παρέμεινε άγνωστο. Ωστόσο οι εφημερίδες της εποχής (1934 - 35) έκαναν γνωστή τη δράση των όψιμων ''Λαοκρατών'' σχετικά με τις συγκρούσεις τους με τους κομμουνιστές στους δρόμους της Αθήνας.
  Σημειώνεται οτι ο Βέργης κατα τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, σε μια παράτολμη επιχείρηση, αποβιβάστηκε με μερικούς Δωδεκανήσιους εθελοντές στη νησίδα Γαϊδουρονήσι (Τράια) της Δωδεκανήσου. Η ενέργεια αυτή εκθειάστηκε απο τον Βρετανό Κόμπτον Μακένζυ στο βιβλίο του: ''Wind of freedom''.

 (Του Ιάκωβου Χονδροματίδη - διπλωματούχου στρατιωτικής ιστορίας της φιλοσοφικής σχολής του AACHEN)

Δείτε επίσης σχετικές αναρτήσεις στους παρακάτω συνδέσμους:
Η ΕΘΝΙΚΟΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΣΠΟ
Η ΣΙΔΗΡΑ ΕΙΡΗΝΗ
ΕΘΝΙΚΗ ΕΝΩΣΙΣ ΕΛΛΑΣ

  

Δευτέρα, 14 Ιανουαρίου 2013

Η ΕΡΗΜΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ

 


Δύο καταστροφές, σε σύντομο χρονικό διάστημα, έπληξαν το ακμαίο αυτό εμπορικό κέντρο του Αιγαίου· και από τότε η Δήλος συνέχισε να ξεπέφτει, ενώ, εξαιτίας πολιτικών και οικονομικών συνθηκών ήταν ανήμπορη να επανορθώσει τις πολλαπλές συμφορές που υπέστη.
  Το 88 π.Χ., ο βασιλιάς του Πόντου  Μιθριδάτης ξεσήκωσε την Ανατολή και την Ελλάδα ενάντια στην ηγεμονία των Ρωμαίων. Η Αθήνα συμμάχησε μαζί με εκείνον που χαιρέτησε ως απελευθερωτή. Όμως, η Δήλος διαχωρίζει τη θέση της από τη μητρόπολη, παρόλο που είχε αναστατωθεί από τους ανθρώπους του βασιλιά. Ίσως, η Δήλος αισθάνεται εξίσου αποικία της Ρώμης όπως και της Αθήνας. Οι πολυάριθμοι Ιταλοί που έμεναν εκεί και που, κάπως ακαθόριστα, απειλήθηκαν με θάνατο από τον Μιθριδάτη, κράτησαν το νησί μέσα στα πλαίσια των υποχρεώσεων που είχε απέναντι στη Ρώμη. Ωστόσο, δεν απέφυγαν το πεπρωμένο τους. Ο στόλος του Μιθριδάτη κυρίευσε, χωρίς δυσκολίες, και λεηλάτησε τη Δήλο: λέγεται ότι σφαγιάστηκαν είκοσι χιλιάδες άνδρες, από τους οποίους οι περισσότεροι ήταν Ιταλοί.





Η Δήλος παραδόθηκε ξανά στους Αθηναίους, όπου και παρέμεινε, παρόλο που ο Σύλλας θριάμβευσε στην Αθήνα και νίκησε τον Μιθριδάτη. Η πόλη απογυμνώθηκε από τα βασικά της πλούτη, έχασε τους περισσότερους από τους κατοίκους της, όμως, τα στρατεύματα του Μιθριδάτη δεν την είχαν καταστρέψει με τρόπο συστηματικό. Ο τόπος ήταν ακόμα καλός, η ιταλική παροικία αρκετά γρήγορα ανασυγκροτήθηκε, οι Ανατολίτες συνέχισαν να συχνάζουν. Οι πειρατές, που ήδη από εκείνους τους χρόνους μάστιζαν τη Μεσόγειο, για πολύ καιρό σέβονταν το νησί, όπου είχαν τη δυνατότητα να διοχετεύουν τους δούλους, που είχαν αποκτήσει από τις επιδρο μές τους.
Όμως, το 69 π.Χ., άρχισαν πάλι οι εχθροπραξίες ανάμεσα στη Ρώμη και τον Μιθριδάτη. Ο τελευταίος βρήκε πολύτιμους συνεργάτες του τους πειρατές. Άραγε ήταν αυτός που υπέδειξε ως στόχο τους τη Δήλο, που ήταν, όσο ποτέ άλλοτε, υποταγμένη στη θέληση των Ρωμαίων; Είναι πιθανόν ο Αθηνόδωρος, ο αρχηγός των πειρατών, που μπήκε επικεφαλής μιας επικερδούς επιχείρησης εναντίον του νησιού, να κινήθηκε απλώς από τη δική του απληστία. Οδήγησε στη δουλεία ένα μέρος του πληθυσμού, λεηλάτησε τα ιερά, σωρεύοντας παντού ερείπια. Όταν ο Ρωμαίος απεσταλμένος Τριάριος έσπευσε για βοήθεια, μπόρεσε μόνο να περιζώσει με ένα τοίχο άμυνας το ιερό του Απόλλωνα και ένα μέρος της πόλης. Βρήκε τα υλικά έτοιμα προς χρήση: διακρίνονται σε κάθε σημείο του τοίχου, του οποίου έχει αναγνωρισθεί το ερείπιο, αρχιτεκτονικά μέλη προερχόμενα από οικοδομήματα που είχαν γκρεμιστεί.

Από τότε, η Δήλος απέκτησε την προστασία μιας δύναμης και η ασφάλεια της δεν εξασφαλιζόταν μόνον από τον Απόλλωνα. Αλλά η ανασφάλεια των θαλασσών νέκρωσε την κίνηση του λιμανιού και επέφερε μια εμπορική κρίση. Αργότερα, όταν ο Πομπήιος κατέστειλε την ασυδοσία των πειρατών, αποκαλύφθηκε ότι το εμπόριο είχε στραφεί προς άλλους δρόμους. Σχέσεις άμεσες είχαν συναφθεί ανάμεσα στην Ιταλία και την Ανατολή: τα ιταλικά λιμάνια της Όστιας και των Ποτιόλων είχαν ιδιοποιηθεί το εμπόριο της ανατολικής Μεσογείου. Αυτό υπήρξε η χρεωκοπία της Δήλου. Πάντως, μια μικρή αποικία ξένων φυτοζώησε εκεί για πολύ καιρό ακόμα: οι Εβραίοι, που είχαν και συναγωγή στο νησί, αποτέλεσαν ένα σημαντικό της τμήμα. Είχε περάσει πια ο καιρός των μεγάλων εμπορικών επιχειρήσεων, όμως, υπήρχε ακόμα η δυνατότητα κάποιων χαμηλών εμπορικών συναλλαγών και μικρών κερδών.
Σε πολλές συνοικίες της πόλης έχουν ανακαλυφθεί τα ίχνη των πυρκαγιών που έβαλαν οι στρατιώτες του Μιθριδάτη ή οι πειρατές.Ο πληθυσμός εγκατέλειψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης, αποδεκατισμένος και εξαθλιωμένος καθώς ήταν. Με σωρούς από πέτρες έφραζαν οριστικά τις εισόδους των σπιτιών που εγκατέλειπαν, ενώ κύριοι δρόμοι έγιναν απλώς μονοπάτια, που οδηγούσαν σε διάφορες περιοχές του νησιού. Η ζωή της πόλης περιορίστηκε, όπως και στο ξεκίνημα της, στα πέριξ του ιερού λιμανιού και του Ίερού, σε οικισμούς που επιδιορθώθηκαν λίγο ως πολύ. Εκεί παρέμεινε, μέσα στους αιώνες, πριν εξαφανιστεί ολοσχερώς. Ωστόσο διαπιστώνεται ότι κτίστηκαν θέρμες και αργότερα εκκλησίες που χρησιμοποιούνταν από αυτούς, τους τελευταίους κατοίκους της Δήλου, που δεν ήταν εντελώς εξαθλιωμένοι.
Το ιερό του Απόλλωνα δεν έχασε όλο του το κύρος την ίδια εποχή, που ολοκληρωνόταν η οικονομική κατάρρευση του εμπορικού κέντρου. Όταν το νησί είχε χάσει κάθε εμπορική σπουδαιότητα, ευτύχησε στην προσπάθεια να επιβεβαιώσει τον ιερό του χαρακτήρα,σαν να είχε ακόμα μια φορά καθαρθει από τη συμφορά. Το 58 π.Χ. ένας ρωμαϊκός νόμος παραχωρούσε ακόμα διάφορα προνόμια σ' αυτήν την «πανίερη» γη, όπου γεννήθηκαν ο Απόλλων και η Άρτεμις.
Η Αθήνα, που ήταν πάντα επικυρίαρχος, δείχνει κατά διαστήματα κάποιο θρησκευτικό ζήλο· στα τέλη του 1ου αιώνα μ.Χ., αναβιώνοντας τις παραδόσεις ευλάβειας που, χωρίς αμφιβολία, είχαν εξαιρετικά παραμεληθεί, στέλνει λιτανείες και σφάγια. Όμως, ο ιερέας του Δηλίου Απόλλωνα, που είναι συγχρόνως και κυβερνήτης του νησιού, κατοικεί στην Αθήνα· ενώ η φύλαξη των κατεστραμμένων ναών αφήνεται σε μερικούς χωροφύλακες. Έτσι, σύντομα, ακόμα και οι προσκυνητές ξεχνούν τον δρόμο προς τη Δήλο, όπως, από πολύ καιρό πριν, τον είχαν ξεχάσει οι έμποροι.
 




PIERRE ROUSSEL -  ΔΗΛΟΣ Η Πανίερη Νήσος
Καθηγητής Πανεπιστημίου Στρασβούργου

(Σχετικά με αυτή την ανάρτηση : ΕΔΩ)





 

Πέμπτη, 10 Ιανουαρίου 2013

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΛΥΞΜΠΟΥΡΓΚ (ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α', 1868 - 1923)

Ο Κωνσταντίνος ήταν ο πρωτότοκος του πρώτου βασιλιά της δανέζικης δυναστείας των Γλύξμπουργκ, Γεωργίου και της Ρωσίδας πριγκήπισσας Όλγας. Έλαβε στρατιωτική εκπαίδευση στη Γερμανία, όπου συνδέθηκε με τους απολυταρχικούς κύκλους του Κάιζερ Γουλιέλμου, την αδερφή του οποίου παντρεύτηκε. Υπήρξε μαθητής του παγγερμανιστή μέντορα του συντηρητισμού Τράιτσκε και του θεωρητικού του μοναρχικού απολυταρχισμού Μπλούντσλι. Καλλιεργώντας τον μιλιταρισμό και τον αυταρχισμό, μιμούνταν την αποφασιστικότητα του Γουλιέλμου στην καθοδήγηση του Ράιχ. Πείσμων, αυταρχικός και αλαζονικός, επιδίωκε σταθερά να αντικαταστήσει τη συνταγματική βασιλεία με ενα μιλιταριστικό και απολυταρχικό καθεστώς.
  Η σύνδεση του Κωνσταντίνου με την καταστροφική Εθνική Εταιρεία τον οδήγησε στη γελιοποίηση το 1897, αλλά αυτός συνέχισε να ασκεί ασφυκτική πίεση για να αποκτήσει τον έλεγχο του στρατεύματος. Η φατριαστική πολιτική που συγκέντρωνε την αντιπάθεια μεγάλου αριθμού αξιωματικών, και έτσι διευκόλυνε τις ζυμώσεις που οδήγησαν στο Κίνημα στο Γουδί. Χάρη στο Βενιζέλο όμως ο Κωνσταντίνος διατήρησε μετά το 1910 την ηγεσία του στρατεύματος, και διοικώντας το στους Βαλκανικούς πολέμους μπόρεσε να καλλιεργήσει την εικόνα του ανίκητου και αμείλικτου πολέμαρχου.
  Το 1913 ο Κωνσταντίνος στέφθηκε βασιλιάς μετά τη δολοφονία του πατέρα του και το 1915 αξιοποίησε το πυκνό δίκτυο πατρωνίας και πελατείας που είχε αναπτύξει στο στρατό για να αντιταχθεί στο νεοεκλεγμένο πρωθυπουργό Βενιζέλοκαι να ματαιώσει την είσοδο της χώρας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Στο εξής, με μια σειρά παρεμβάσεων, αποδυνάμωσε δραματικά το σύνταγμα και άνοιξε τον δρόμο στον Διχασμό που ξέσπασε μετά την δεύτερη αποπομπή του Κρητικού ηγέτη απο την κυβέρνηση. Τέθηκε επικεφαλής του απολυταρχικών τάσεων πολιτικο-στρατιωτικού συγκροτήματος που κυβέρνησε τη χώρα (μετά το καλοκαίρι του 1916 μόνο τον κορμό της Παλαιάς Ελλάδας) έως τον Ιούνιο του 1917, οπότε διώχθηκε απο τους Συμμάχους.
  Στη διάρκεια του Διχασμού ο Κωνσταντίνος είχε για πολιτικό του εκπρόσωπο τον Γούναρη, για τον οποίο δήλωνε: «Σκέπτεται καθ΄ον τρόπον και εγώ». Κυριότεροι σύμβουλοί του ήταν ο Γεώργιος Στρέιτ και ο Ιωάννης Μεταξάς, οι οποίοι θαύμαζαν τον γερμανικό αυταρχισμό και πίστευαν πως θα συνέφερε την Ελλάδα η επικράτηση των Κεντρικών Δυνάμεων. Ο πρώτος επένδυσε με το διπλωματικό του κύρος τη γερμανόφιλη πολιτική του βασιλιά και λειτουργούσε ως τοποτηρητής του στην κυβέρνηση Βενιζέλου. Ο δεύτερος, που είχε και αυτός ενστερνιστεί τον απολυταρχικό μιλιταρισμό αφότου σπούδασε στη Γερμανία, πίστευε πως ο θρόνος ενσάρκωνε τη συνέχεια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και πως η απόλυτη μοναρχία έπρεπε να καταλύσει τον κοινοβουλευτισμό.
  Το 1917 ο Κωνσταντίνος εγκατέλειψε τη χώρα χωρίς να παραιτηθεί απο τον θρόνο και εξακολούθησε να κατευθύνει τον αντιβενιζελικό αγώνα του απο την Ελβετία και να επηρεάζει τον γιό του Αλέξανδρο που είχε πάρει το στέμμα. Στο τέλος του 1920 επέστρεψε στο βασιλικό αξίωμα, έπειτα απο ενα νόθο δημοψήφισμα, και άφησε τους οπαδούς του να εδραιώσουν ενα αυταρχικό καθεστώς, αλλά η κακή κατάσταση της υγείας του τον εμπόδιζε πλέον να διαδραματίσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο που είχε προηγουμένως. Η πολιτική του οδήγησε στη Μικρασιατική καταστροφή. Αναγκάστηκε σε παραίτηση απο την επανάσταση του 1922 και κατέφυγε στην Ιταλία, όπου πέθανε μερικούς μήνες αργότερα.

Δευτέρα, 7 Ιανουαρίου 2013

ΤΑ ΜΕΓΑΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

Κούρος απο τα Μέγαρα υπερφυσικού μεγέθους
(540 π.Χ)
Τα Μέγαρα,τα οποία βρίσκονται βόρεια της Κορίνθου και απλώνονταν σε μια στενή λωρίδα γης μέσα στον Ισθμό, ήταν η τελευταία απο τις σημαντικές δωρικές πόλεις που εποικίστηκε απο Αργείους και Κορίνθιους, αλλά αναπτύχθηκε κάτω απο τη σκιά της Κορίνθου. Όπως όμως η Κόρινθος αποσπάστηκε απο το Άργος και έγινε ανεξάρτητη δωρική επικράτεια, έτσι και τα Μέγαρα αποσπάστηκαν απο την Κόρινθο και έγιναν και αυτά, ήδη απο τον 8ο αιώνα π.Χ, ανεξάρτητα. Επειδή το έδαφος ήταν βραχώδες και κατάλληλο μόνο για βοσκοτόπια, οι Μεγαρείς αναγκάζονταν να εμπορεύονται τα προιόντα που παρήγαγαν, όπως μάλλινα υφάσματα και βαριά αγγεία, στις πόλεις της ανατολής και της δύσης. Ταυτόχρονα ασχολήθηκαν και με την ίδρυση αποικιών, στην οποία μετείχαν θήτες και άλλοι.
  Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη (6.4), το 734 π.Χ, Μεγαρείς  μετανάστες, πιθανόν πρόσφυγες απο περιοχές που είχαν καταλάβει οι Κορίνθιοι με αρχηγό τον Λάμη, ακολούθησαν Χαλκιδείς αποίκους στη Σικελία οι οποίοι ίδρυσαν τη Νάξο.[...]. Οι Μεγαρείς, όμως, δεν εγκαταστάθηκαν μαζί τους στη Νάξο αλλά αποσπάστηκαν απο αυτούς και ίδρυσαν το 727 π.Χ. τα Υβλάια Μέγαρα [...]. Επειδή όμως η περιοχή δεν ήταν εύφορη, ίδρυσαν στη συνέχεια τον Σελινούντα [...].
  Το ενδιαφέρον όμως των Μεγαρέων στράφηκε στην Προποντίδα και τον Βόσπορο. Εκεί, στο διάστημα απο το 716 π.Χ. έως το 659 ή 628 π.Χ. ίδρυσαν μια σειρά αποικιών, πρώτα τη Σηλυμβρία, στη θρακική παραλία της Προποντίδας, έπειτα την Καλχηδόνα στην ασιατική ακτή του Βοσπόρου και, μαζί με τους Καλχηδόνιους, ίδρυσαν το Βυζάντιο (στη θέση της σημερινής Κωνσταντινούπολης) και τον Αστακό στον κόλπο της Βιθυνίας στην Προποντίδα.
  Τα Μέγαρα είχαν εχθρικές σχέσεις με την Κόρινθο και φιλικές με το Άργος. Κατα την παράδοση, Μεγαρείς και Αργείοι νίκησαν τους Κορίνθιους την εποχή που στην Αθήνα ήταν άρχοντας ο Φόρβας, κατα το β΄μισό του 10ου αιώνα π.Χ. ή μετά το 900 π.Χ. Η συμμαχία των Μεγαρέων με τους Αργείους στον πόλεμο κατα των Κορινθίων και ο φόβος για πιθανή αντεκδίκηση εκ μέρους των Κορινθίων έκανε τους Μεγαρείς να έχουν πολύ στενές σχέσεις με τους Αργείους οι οποίοι ίδρυσαν στα μέσα του 9ου αι. π.Χ. και συντήρησαν για πολλές δεκαετίες έναν ναό της Ήρας στην περιοχή της Περαχώρας η οποία τότε άνηκε στους Μεγαρείς. Κατα τον Ληλάντιο πόλεμο τα Μέγαρα, λόγω έχθρας προς την Κόρινθο, που τους είχαν αποσπάσει την Περαχώρα, έιχαν συμπαραταχθεί με την Ερέτρια, σε αντίθεση προς την Κόρινθο που συμμάχησε με την Χαλκίδα. Οι Μεγαρείς κατείχαν την περιοχή  Κρομμυωνία (Άγιοι Θεόδωροι) - την οποία όμως μετα τον 6ο αιώνα π.Χ. προσάρτησαν οι Κορίνθιοι στο κράτος τους - και το Ηραίο κοντά στο ακρωτήριο που είναι μέσα στον κορινθιακό κόλπο, απέναντι απο το κορινθιακό λιμάνι Λέχαιο. Αργότερα, οι Κυψελίδες απέσπασαν κάποια εδάφη απο τα Μέγαρα, τα οποία όμως ανέκτησαν (μετά το 720 π.Χ.), οδηγούμενοι απο τον ολυμπιονίκη Όρσιππο.
Κρήνη Θεαγένους
Η κρήνη (υδραγωγείο) του Θεαγένους
  Τα Μέγαρα, κατα τους ιστορικούς χρόνους είχαν μια ιδιότυπη βασιλεία. Ο βασιλιάς ήταν ενας απλός άρχοντας με θρησκευτικά καθήκοντα. Κάθε χρόνο εκλεγόταν ένας ανώτατος άρχοντας που είχε τον τίτλο του βασιλιά. Το ίδιο συνέβαινε και στις αποικίες των Μεγαρέων στον Βόσπορο, Καλχηδόνα, Ηράκλεια και Βυζάντιο, όπου οι επώνυμοι άρχοντες ονομάζονταν βασιλείς. Φαίνεται οτι η κληρονομική βασιλεία είχε αντικατασταθεί με αριστοκρατικό καθεστώς, αλλά είχε διατηρηθεί  ο τίτλος του βασιλιά. Απο τα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. και μετά τα Μέγαρα γνώρισαν για μικρό σχετικά διάστημα το καθεστώς της τυραννίας, αλλά με πολύ χειρότερο τρόπο σε σχέση με άλλες πόλεις της ίδιας περιόδου, το οποίο περιορίζεται σε ένα μόνο πρόσωπο, τον Θεαγένη, εναν αριστοκράτη δημαγωγό.
  Σαφείς πληροφορίες για τον τρόπο που κατέλαβε την εξουσία ο Θεαγένης δεν υπάρχουν. Υποστηρίζοντας οτι κινδυνεύει απο τους ευγενείς, κατόρθωσε να πείσει την Εκκλησία του Δήμου - στην οποία την περίοδο αυτή φαίνεται οτι συμμετείχαν και μη ευγενείς - να του δώσει φρουρά, όπως έκανε αργότερα και ο Πεισίστρατος στην Αθήνα, ο οποίος αφού κέρδισε την εμπιστοσύνη του λαού με την επίδειξη έχθρας προς τους πλούσιους, τους «πεδιακούς», κατέλαβε την εξουσία και επέβαλε την τυραννία [...]. Κοινό χαρακτηριστικό και των δυο κατα τον Αριστοτέλη είναι οτι προκάλεσαν εμφύλια διαμάχη. Έχοντας, πλέον, σωματοφυλακή ο Θεαγένης και εκμεταλλευόμενος την καταπίεση των αγροτών απο τη δωρική αριστοκρατία που κατείχε τις λίγες εύφορες εκτάσεις γης, κατέλαβε την εξουσία. Ο Αριστοτέλης αναφέρει οτι ο Θεαγένης κατέσφαξε τα ζώα των πλουσίων που έβοσκαν κοντά στο ποτάμι , χωρίς όμως να προσδιορίζεται ο χρόνος που έγινε αυτό,  πριν δηλαδή καταλάβει την εξουσία ή και κατα τη διάρκεια της. Η ενέργεια αυτή δεν είναι εύκολο να ερμηνευτεί. Ίσως υπήρχαν συγκρούσεις συμφερόνταν μεταξύ φτωχών καλλιεργητών και πλούσιων κτηνοτρόφων, επειδή τα κοπάδια τους κατέστρεφαν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις. Πιθανώς αναγκάστηκε να περιορίσει το δικαίωμα νομής της γης σε κοινόκτητες εκτάσεις και να τις μοιράσει στους οπαδούς του. Ίσως, ακόμη, να ήταν πράξη εύνοιας προς τους φτωχούς, στους οποίους μπορεί  και να προσέφερε συμπόσιο με τα ζώα που έσφαξε.
  Με τη σωματοφυλακή του ο Θεαγένης βοήθησε τον γαμπρό του, τον Αθηναίο αριστοκράτη και ολυμπιονίκη Κύλωνα, να καταλάβει, ανεπιτυχώς, την εξουσία στην Αθήνα (631 π.Χ.) και να γίνει τύραννος. Ο Θεαγένης κατασκεύασε μία μεγάλη και όμορφη κρήνη (υδραγωγείο), με πολλούς κίονες και ωραίο διάκοσμο, η οποία εξασφάλισε αρκετό νερό στην πόλη. Λέγεται ακόμη, οτι μάλλον επι τυραννίας του Θεαγένη οι Μεγαρείς πολέμησαν με τους Αθηναίους για τη Σαλαμίνα και την απέσπασαν. Ο Παυσανίας αναφέρει οτι υπάρχει στο ναό του Δία στα Μέγαρα ως αφιέρωμα χάλκινο έμβολο αθηναικού πλοίουτο οποίο συνέλαβαν οι Μεγαρείς κατα τη ναυμαχία με τους Αθηναίους για τη Σαλαμίνα. Μετά απο λίγο, όμως, οι Αθηναίοι, παρακινούμενοι απο τις ελεγείες του Σόλωνα, άρπαξαν τα όπλα των Μεγαρέων, τους νίκησαν και έθεσαν πάλι το νησί υπο τον έλεγχό τους. Οι Μεγαρείς ισχυρίζονται οτι κάποιοι εξόριστοι άνδρες πήγαν στη Σαλαμίνα και παρέδωσαν την πόλη στους Αθηναίους.
  Επειδή η τυραννία του Θεαγένη δεν απέκτησε πραγματική λαική υποστήριξη, παρά τα μέτρα που έλαβε, ήταν εφήμερη και αντικαταστάθηκε απο την τιμοκρατία του πλούτου. Πότε και με ποιον τρόπο έγινε η απομάκρυνσή του απο την εξουσία δεν είναι γνωστό. Εκείνο όμως που ακολούθησε είναι μια γενική κρίση, ηθική και κοινωνική, που φάνηκε σύντομα κατα τη διάρκεια της σύγκρουσης των Μεγάρων με την Κόρινθο, η οποία τους απέσπασε το Ηραίο και το Πείραιο στην περιοχή της Περαχώρας και στον Κρομμυώνα (σήμερα Άγιοι Θεόδωροι). Τα Μέγαρα αναγκάστηκαν να περιορίσουν τα όριά τους μεχρι την αγορά της πόλης. Πλήθος προσφύγων συγκεντρώθηκε στην πόλη. Η κατάσταση ήταν πολύ άσχημη. Ο Πλούταρχος αναφέρει οτι, όταν οι Μεγαρείς έδιωξαν τον Θεαγένη, για λίγο χρόνο παρέμειναν ήρεμοι, έπειτα όμως παρασυρόμενοι απο τους δημαγωγούς, άρχισαν να φέρονται με προσβλητικό τρόπο προς τους πλουσίους, έμπαιναν στα σπίτια τους και αξίωναν να τους προσφέρουν πολυτελή φαγητά. Αν τους το αρνούνταν χρησιμοποιούσαν ύβρεις και βία (Πλούταρχος, Αίτια Ρωμαικά, 295.ρ.5). Και στο τέλος ψήφισαν νόμο, σύμφωνα με τον οποίο πήραν πίσω τους τόκους που είχαν δώσει στους δανειστές.[...] Η επιστροφή αυτών των τόκων ονομάστηκε παλιντοκία. όλες αυτές οι ενέργειες του πλήθους παρέμειναν ατιμώρητες και αποτελούν ένδειξη της αδυναμίας του ολιγαρχικού καθεστώτος που ακολούθησε την τυραννία του Θεαγένη, να επιβληθεί στις οργανωμένες λαικές ομάδες. Γι΄αυτό και ο Πλούταρχος αποκαλεί αυτη την περίοδο «ακόλαστη δημοκρατία».
  Στο διάστημα αυτής της «ακόλαστης δημοκρατίας» πολλοί ευγενείς και πλούσιοι, είτε οικιοθελώς είτε γιατί εξορίστηκαν, αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε άλλες πόλεις. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Θέογνις που στα ποιήματά του εκφράζει την πίκρα του για την κατάσταση που βρίσκεται, καταριέται τους υπεύθυνους και ζητά εκδίκηση. Στο τέλος όλοι οι εξόριστοι επέστρεψαν στα Μέγαρα, κατέλυσαν τη δημοκρατία και επανέφεραν την ολιγαρχία (558 π.Χ.).

ΠΗΓΗ (εκδ. ΔΟΜΗ τ. 2)

Πέμπτη, 3 Ιανουαρίου 2013

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

Πολύτιμο στοιχείο της λαικής μας παράδοσης, άλλοτε ως φιγούρα και άλλοτε ως θέαμα, ο Καραγκιόζης δημιούργησε ενα αυθεντικό είδος λαικού θεάτρου που κατάφερε να αντανακλά και να εκφράζει αξίες και πρότυπα γνήσια ελληνικά.
  Ως φιγούρα ο Καραγκιόζης έγινε αξιαγάπητος ήρωας που συμπύκνωνε αρετές και αδυναμίες και μαζί ένα μοναδικό σύμβολο ανθρώπου που μπορεί να αντιστέκεται στη φτώχεια, την κακοτυχία - και την εξουσία - σκορπώντας κέφι και ελπίδα ζωής!

Η ιστορία του Θεάτρου Σκιών φαίνεται να χάνεται στα βάθη των αιώνων μια και οι πληροφορίες που έχουμε για αυτό δεν είναι εξακριβωμένες. Πολλοί ερευνητές θεωρούν το Θέατρο Σκιών γνήσιο δημιούργημα των ασιατικών λαών της Ιάβας, του Σιάμ και της Κίνας. Άλλοι υποστηρίζουν την ινδική του προέλευση καθώς οι σκιές συνδέονται με τα μυστήρια της ινδικής μυθολογίας, πιστεύουν μάλιστα οτι το γνωστό μας μακρύ χέρι του Καραγκιόζη σχετίζεται με ενα απο τα πολλά χέρια του Βούδα.
  Άλλες έρευνες εντοπίζουν την ύπαρξη του Θεάτρου Σκιών στο μουσουλμανικό κόσμο και ιδιαίτερα στην Περσία, όπου λειτουργούσε με καθαρά θρησκευτικό χαρακτήρα. Από εκεί, οι Τούρκοι της κεντρικής Ασίας φαίνεται οτι μετέφεραν το θέατρο αυτό στη δυτική πλευρά, όπου και εμφανίζεται τον 13ο αιώνα με το όνομα «Καβουρτσάκ» ή «Κομπαρτσούκ», που σημαίνει ακριβώς «Θέατρο Σκιών».
  Εν τούτοις, ο θρησκευτικός χαρακτήρας του οδήγησε πολλούς να αναζητήσουν τις ρίζες του σε μυστηριακές θρησκείες εκτιμώντας οτι ο τρόπος και η τεχνική της λατρείας ανάγονται πιθανότατα στα ''Ελευσίνια Μυστήρια'' ενώ σχετικές αναφορές ανιχνεύονται τόσο στον Πλάτωνα όσο και στον Αριστοτέλη.
  Όσον αφορά τον τούρκικο Καραγκιόζη, πρέπει να σημειώσουμε οτι τον 16ο αιώνα το Θέατρο Σκιών ήταν πλατιά διαδεδομένο σε ολόκληρη την οθωμανική αυτοκρατορία όπου ο Καραγκιόζης είχε δυο μορφές: τον ''θρησκευτικό'' και τον ''βέβηλο'' ή αισχρό. Οι παραστάσεις του θρησκευτικού Καραγκιόζη γίνονταν στα μοναστήρια των Μπεκρήδων Μοναχών και στους τεκέδες των Μπεκτασήδων και είχαν ηθικοπλαστικό χαρακτήρα. Αντίθετα ο ''βέβηλος'' είχε στόχο να διασκεδάζει τα πλήθη και ήταν γεμάτος αθυροστομίες και βωμολοχίες χωρίς να αποφεύγει συμβολισμούς, που ήταν εμφανείς και στην μεταγενέστερη ελληνική εκδοχή του.

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ

Γύρω απο το πρόβλημα της καταγωγής του Καραγκιόζη, αν δηλαδή είναι τουρκικό ή ελληνικό δημιούργημα έχουν αναπτυχθεί μύθοι και παραδόσεις άλλοτε υπέρ της μίας και άλλοτε υπέρ της άλλης άποψης.
  Μια πρώτη παράδοση που υπάρχει στα ''Απομνημονεύματα'' του Σωτήρη Σπαθάρη μας λέει τα εξής: « Ο Χατζηαβάτης ήταν εργολάβος οικοδομών και είχε αναλάβει να χτίσει το σαράι του Πασά της Προύσας. Πήρε στο γιαπί εργάτες και αρχιμάστορα έβαλε τον Καραγκιόζη που ήταν μαραγκός, μα είχε μυαλό πρωτομάστορα. Ο Πασάς είδε οτι το σαράι αργούσε να τελειώσει κι εφοβέρισε τον Χατζηαβάτη πως θα τον θανατώσει. Ο Χατζηαβάτης φοβήθηκε και φανέρωσε στον Πασά οτι φταίχτης ήταν ο Καραγκιόζης, που έλεγε αστεία στους μαστόρους και γελούσαν. Ο Πασάς φοβέρισε τον Καραγκιόζη αλλά εκείνος εξακολουθούσε να αστειεύεται. Έτσι ο Πασάς τον θανάτωσε. Όλοι αγανάχτησαν με τον άδικο σκοτωμό του Καραγκιόζη κι ο Πασάς για να ημερέψει τον λαό έχτισε ένα ωραίο μνημείο στην Προύσα κι έθαψε εκεί τον Καραγκιόζη με μεγάλες τιμές.
  Η αδικία όμως αυτή κόστισε πολύ στον Πασά κι αρρώστησε βαριά. Οι άλλοι αγάδες για να τον διασκεδάσουν του έφεραν τον Χατζηαβάτηστο σαράι να του λέει χωρατά του Καραγκιόζη. Μιά μέρα, ο Χατζηαβάτης έκοψε ενα χάρτινο Καραγκιόζη, τέντωσε ένα πανί που το φώτισε κι έδωσε παράσταση του Καραγκιόζη.
  Ο Πασάς ευχαριστήθηκε τόσο, που έδωσε άδεια στον Χατζηαβάτη να παίχει παραστάσεις όπου θέλει. Λέγεται, λοιπόν, πως έτσι δημιουργήθηκε ο Καραγκιόζης».
  Υπάρχει όμως ακόμα ένας θρύλος για τον Καραγκιόζη που αναφέρεται στην ιστορία ενός Έλληνα απο την Ύδρα, του Γ. Μαυρομάτη και τοποθετείται χρονολογικά περίπου τον 18ο αιώνα. Ο Μαυρομάτης, λέγεται οτι ήλθε στην Τουρκία απο την Κίνα με το θέατρο σκιών του. Αποφασίζοντας να εγκατασταθει πλέον μονιμα στην Πόλη, προσάρμοσε τόσο τη ζωή του όσο και το θέατρο στα ήθη των Τούρκων.
  Έτσι, ονόμασε τον πρωταγωνιστή του ''Καραγκιόζ'', που στα τούρκικα σημαίνει μαυρομάτης. Ο Μαυρομάτης πέθανε στην Τουρκία και λένε οτι ο βοηθός του, ο Γιάννης Μπράχαλης ήταν ο πρώτος καλλιτέχνης που έφερε τον Καραγκιόζη στην Ελλάδα.
  Αδιάκριτα απο την αλήθεια ή όχι των μύθων φαίνεται οτι αυτός ο Καραγκιόζης, δηλαδή η τουρκική κοσμική μορφή που διαδόθηκε σε όλο το χώρο της βαλκανικής, όπως και στις άλλες περιοχές της οθωμανικής αυτοκρατορίας όπου και πιθανότατα προσαρμόστηκε στις παραδόσεις κάθε λαού. Και η αλήθεια είναι οτι ειδικά στην Ελλάδα και εν μέρει στη Ρουμανία, ο Καραγκιόζης ενσωματώθηκε πλήρως στη ντόπια λαϊκή παράδοση και εξελίχθηκε σε λαϊκό θέαμα.

Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες, ο Καραγκιόζης εμφανίζεται στην Ελλάδα τα χρόνια του Όθωνα αν και κάποιοι υποστηρίζουν πως δεν ήταν άγνωστος και πριν την Επανάσταση.
 Η πρώτη μορφή του διατηρούσε ακόμη πολλά στοιχεία απο τον κοσμικό ή αισχρό τούρκικο Καραγκιόζη και ήταν φυσικά θέμα ''ακατάλληλο'', Επρόκειτο πάντως για το θέατρο που ξεκίνησε απο την Πόλη και περνώντας πρώτα απο την Ήπειρο και αργότερα απο την Πελοπόννησο άρχισε σταδιακά να εξελληνίζεται.
  Έτσι ο ελληνικός πλέον Καραγκιόζης φαίνεται να αυτονομείται. Αντικαθιστά πρόσωπα του τούρκικου Καραγκιόζη, δημιουργεί νέους τύπους με συμβολική σημασία, όπως ο Πασάς και ο Βεληγκέκας ενώ αργότερα προσθέτει και νέες φιγούρες: ο Μπαρμπαγιώργος, ο Σταύρακας, ο Σιόρ Διονύσιος, η Αγλαία - και άλλα πρόσωπα του θιάσου - είναι εξ΄ολοκλήρου ελληνικά, αντιπροσωπευτικά  χαρακτήρων και κοινωνικών συνθηκών.
  Οι εποχές που σημαδεύουν την εξέλιξη του Καραγκιόζη στην Ελλάδα είναι τρείς. Η πρώτη είναι απο το 1850 μέχρι το 1880, όπου κυριαρχεί η δράση του Μπαρμπαγιάννη Βράχαλη που θεωρείται ''πατέρας'' του Ελληνικού Καραγκιόζη. Η δεύτερη, καλύπτει τα χρόνια 1880 - 1910 με δεσπόζουσα φυσιογνωμία τον περίφημο Μίμαρο (Δημήτρης Σαραντούνης) που θεωρείται ο αναδημιουργός του Θεάτρου Σκιών. Η τρίτη αρχίζει το 1915 και φτάνει μέχρι και το 1940, όπου ο Καραγκιόζης τελειοποιείται, με κυριότερο εκπρόσωπο των Αντώνη Μόλλα, χάρη στον οποίο τυπώνονται το 1924 και τα πρώτα φυλλάδια του Καραγκιόζη.
  Είναι σημαντικό να αναφέρουμε εδω οτι τα χρόνια του Μεσοπολέμου ο Καραγκιόζης λειτουργούσε λυτρωτικά εμψυχώνοντας και διασκεδάζοντας χιλιάδες πρόσφυγες απο τη Μικρά Ασία. Η Γερμανική Κατοχή προκάλεσε την πρώτη του κρίση αλλά ο Καραγκιόζης συνέχισε να συγκινεί και να γοητεύει ακόμη και μετά την εισβολή του έγχρωμου κινηματογράφου. Σήμερα, χάρη στις προσπάθειες πολλών, ο Καραγκιόζης διατηρεί αμείωτο το ιστορικό και λαογραφικό του ενδιαφέρον ενω εξακολουθεί να παραμένει αξιαγάπητο πειδικό, κυρίως, θέαμα.

πηγή: Ο μαγικός κόσμος του Καραγκιόζη.